Czy ubezpieczenia skarbowe to już standard w firmach?

Ekspert: Krzysztof Kulawik, broker ubezpieczeniowy, Manager ds. Obsługi Klientów Strategicznych w EIB

Już 19 marca 2026 roku w warszawskim hotelu Regent odbędzie się XVII edycja konferencji „Infrastruktura Polska i Budownictwo”. To kluczowe forum wymiany wiedzy dla liderów sektora budowlanego i inwestycyjnego. W ramach przygotowań do wydarzenia prezentujemy komentarze eksperckie naszych partnerów. Dzielą się oni swoimi spostrzeżeniami na temat najważniejszych trendów, wyzwań i perspektyw rozwoju infrastruktury oraz budownictwa w Polsce.

Kolejne zmiany w prawie podatkowym powodują, że także sektor MŚP interesuje się ubezpieczeniami skarbowymi. Czy można więc powiedzieć, że są to powszechne ubezpieczenia? W końcu chronią osoby wykonujące czynności księgowe oraz ich menedżerów i zarząd przed finansowymi skutkami błędów. Pokrywają m.in. grzywny i koszty postępowań karnoskarbowych.

Rosnące znaczenie ochrony

Ubezpieczenia skarbowe od dłuższego czasu zyskują na popularności wśród przedsiębiorców i księgowych. Zainteresowanie tym rozwiązaniem rośnie głównie dlatego, że każdego roku wprowadzane są nowe przepisy podatkowe. Zwiększa to ryzyko błędów w rozliczeniach z urzędem skarbowym. Jednocześnie organy podatkowe otrzymują coraz więcej narzędzi i danych do kontroli spółek. Ten rok nie będzie wyjątkiem. Już od stycznia weszło w życie kilka istotnych zmian. Mogą one spowodować, że księgowi oraz działy finansowe spółek będą popełniać błędy przy realizowanych czynnościach zawodowych.

Zmiany w polskim systemie podatkowym to proces ciągły, który towarzyszy nam od lat. Jednak w ostatnich latach przybrał on na intensywności, szczególnie od czasu wprowadzenia w 2022 r. „Polskiego Ładu”. Efektem była pierwsza fala zainteresowania zakupem ochrony ubezpieczeniowej dotyczącej czynności księgowych i możliwych błędów z tym związanych. W korporacjach i dużych firmach ubezpieczenie skarbowe to już standard od lat. Od kilkunastu miesięcy sukcesywnie rośnie także zainteresowanie sektora MŚP tym produktem. Przedstawiciele sektora MŚP jeszcze niedawno podchodzili sceptycznie do potrzeby zawierania polisy skarbowej. Jednak kolejne zmiany w systemie podatkowym, które zmieniają obowiązujące przepisy, wprowadzają nowe obowiązki, a także dają dostęp organom podatkowym do nowych narzędzi analitycznych oraz rozszerzonych zbiorów danych, co umożliwia bardziej efektywne przeprowadzanie kontroli podatkowych, sprawiają, że temat ubezpieczenia skarbowego staje się jednym z głównych punktów dyskusji o ubezpieczeniach.

Które zmiany podatkowe w 2026 roku szczególnie zwiększają ryzyko błędu?

W tym roku wchodzi w życie szereg zmian w systemie podatkowym oraz nowych obowiązków. Z punktu widzenia ochrony dla osób wykonujących czynności księgowe w spółkach, którą zapewnia ubezpieczenie skarbowe, najistotniejsze zmiany dotyczą JPK (w tym JPK VAT), wdrożenia KSeF, amortyzacji środków trwałych w CIT oraz zasady odliczania pojazdów. Błędy popełnione w tych obszarach są m.in. objęte zakresem polis skarbowych. Co to oznacza w praktyce?

Jeżeli osoba wykonująca w spółce czynności księgowe lub osoba, która sprawuje nad tym obszarem nadzór czy zarząd popełni błąd albo nie dopełni swoich obowiązków, w wyniku czego zostanie nałożona grzywna na gruncie Kodeksu karnego skarbowego, to koszt takiego mandatu będzie pokryty w ramach ubezpieczenia skarbowego. Przykładem kary wynikającej ze zmiany przepisów jest mandat za nieterminowe przekazanie JPK. Dotyczy to podmiotów, które podlegają obowiązkowi raportowania od 1 stycznia 2026 roku. Podobnie jest w przypadku zmian dotyczących amortyzacji. Jeżeli zostanie ona zawyżona, ponieważ ktoś będzie bazował na starych przepisach, może zostać nałożony mandat na gruncie KKS. Oba te przypadki są objęte ochroną w ramach polisy skarbowej.

Jak działa ubezpieczenie skarbowe?

Ubezpieczenia skarbowe chronią przede wszystkim osoby fizyczne odpowiedzialne za wykonywanie czynności księgowych, w tym osoby sprawujące nadzór i zarząd nad tym obszarem. Zabezpieczają przed finansowymi konsekwencjami błędów popełnionych w pracy. Ochrona obejmuje także osoby zatrudnione na kontraktach menedżerskich lub umowach cywilnoprawnych.

Ubezpieczenie zapewnia wsparcie w dwóch kluczowych sytuacjach. Pierwsza dotyczy odpowiedzialności cywilnej pracownika wobec pracodawcy, gdy błąd takiego pracownika spowoduje szkodę w spółce. W takim przypadku ubezpieczyciel zapewnia pokrycie kosztów obrony prawnej pracownika w sporze z pracodawcą oraz kwoty roszczenia, na którą mogą się składać np. odsetki od zaległego podatku, które musi ponieść spółka w wyniku błędu pracownika. Drugi obszar to wsparcie w postępowaniach karnoskarbowych. Polisa pokrywa koszty obrony, opłaty sądowe, wydatki na opinie prawne i stawiennictwo, które mogą łącznie sięgać kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Co ważne, uwzględnia refundację nałożonych kar i grzywien, przede wszystkim na podstawie Kodeksu karnego skarbowego. Po ich zapłaceniu ubezpieczony przekazuje ubezpieczycielowi niezbędne dokumenty, w tym decyzję o karze i potwierdzenie jej zapłaty. Na tej podstawie otrzymuje zwrot poniesionych kosztów.

Zakres ochrony polisy

Polisa skarbowa to jedyne na rynku ubezpieczenie pokrywające kary i grzywny na gruncie prawa podatkowego oraz skutki finansowe wyroków w sprawach karnoskarbowych. Warto też zwrócić uwagę, że istotną cechą tego ubezpieczenia jest brak wyłączenia winy umyślnej w zakresie postępowań karnoskarbowych. Wynika to z faktu, że większość spraw podatkowych kończy się stwierdzeniem właśnie takiej winy. Gdyby polisa wyłączała winę umyślną, wówczas traciłaby sens. Ochrona dla winy umyślnej dotyczy jednak tylko postępowań karnoskarbowych. W kwestii odpowiedzialności cywilnej wobec pracodawcy wina umyślna pozostaje standardowo wyłączona. W praktyce roszczenia pracodawcy występują znacznie rzadziej niż postępowania karnoskarbowe wobec osób ubezpieczonych. To potwierdza, że głównym zagrożeniem dla księgowych są właśnie mandaty i koszty związane z postępowaniem karnoskarbowym.

Polisę można zawrzeć w dwóch wariantach. Forma bezimienna, która dominuje na polskim rynku, obejmuje grupę wszystkich pracowników wykonujących czynności księgowe i kadrowe – wykupuje ją pracodawca dla całego zespołu. Forma imienna z kolei pozwala na indywidualne ubezpieczenie konkretnej osoby, wskazanej z imienia i nazwiska.

Jak widać, dynamiczne zmiany w polskim systemie podatkowym sprawiają, że ryzyko błędów w rozliczeniach rośnie z każdym rokiem, podobnie jak potencjalne konsekwencje finansowe dla osób odpowiedzialnych za księgowość i zarządzanie. Dlatego ubezpieczenia skarbowe sukcesywnie wchodzą do standardu ochrony zarówno w dużych firmach, jak i w sektorze MŚP.

Przeczytaj także: Zrównoważone budownictwo na terenach poprzemysłowych