Innowacje na placu budowy. Jak ulga B+R zmienia finansowanie inwestycji infrastrukturalnych

Ekspert: Agnieszka Hrynkiewicz-Sudnik, Dyrektor Konsultingu Ayming Polska

Już 19 marca 2026 roku w warszawskim hotelu Regent odbędzie się XVII edycja konferencji „Infrastruktura Polska i Budownictwo”. To kluczowe forum wymiany wiedzy dla liderów sektora budowlanego i inwestycyjnego. W ramach przygotowań do wydarzenia prezentujemy komentarze eksperckie naszych partnerów. Dzielą się oni swoimi spostrzeżeniami na temat najważniejszych trendów, wyzwań i perspektyw rozwoju infrastruktury oraz budownictwa w Polsce.

Polskie budownictwo infrastrukturalne wchodzi w fazę największej transformacji od dekad. Presja kosztowa, niedobór kadr i rosnące wymogi klimatyczne zbiegają się z rekordową falą inwestycji publicznych i obronnych. W tym otoczeniu przewagę zyskają nie tylko najwięksi wykonawcy, lecz przede wszystkim ci, którzy potrafią połączyć technologię z efektywnym finansowaniem innowacji. Jednym z kluczowych narzędzi staje się ulga B+R – wciąż niedostatecznie wykorzystywana przez sektor budowlany.

Branża pod presją – między spowolnieniem a boomem inwestycyjnym

Sektor budowlany odpowiada dziś za ponad 10% polskiego PKB i pozostaje jednym z największych pracodawców w gospodarce. Jednocześnie ostatnie lata przyniosły wyraźne spowolnienie koniunktury i wahania produkcji budowlano-montażowej. Branża zmaga się też z silną presją kosztową. W wielu przypadkach podważyła ona rentowność kontraktów zawieranych jeszcze przed okresem gwałtownych wzrostów cen materiałów i pracy.

Wysokie koszty zatrudnienia i deficyt wykwalifikowanych pracowników stały się trwałym elementem krajobrazu branży. Dodatkowo sektor musi mierzyć się z coraz bardziej restrykcyjnymi wymogami środowiskowymi. Globalnie budownictwo odpowiada za około 37% emisji CO₂ oraz 36% zużycia energii. Transformacja w kierunku niskoemisyjnych technologii przestaje być kwestią wizerunkową – staje się warunkiem udziału w przetargach i finansowaniu projektów.

Paradoksalnie, to właśnie w tym wymagającym momencie przed branżą otwiera się perspektywa historycznego boomu inwestycyjnego. Projekty infrastrukturalne o strategicznym znaczeniu mają w najbliższych latach wygenerować miliardowe zamówienia. Dotyczy to szczególnie sieci transportowej, energetycznej oraz infrastruktury obronnej. Dla wykonawców oznacza to jedno: skala projektów zacznie wymuszać wzrost produktywności i technologiczne przyspieszenie.

Innowacja przestaje być opcją

Jeszcze kilka lat temu działalność badawczo-rozwojowa w budownictwie była kojarzona głównie z producentami materiałów. Obecnie coraz częściej obejmuje także generalnych wykonawców, firmy inżynieryjne oraz podmioty rozwijające technologie prefabrykacji i budownictwa modułowego. Innowacje dotyczą tam nie tylko materiałów, ale również procesów projektowania i realizacji inwestycji.

Prace rozwojowe w branży obejmują m.in.:

• opracowywanie mieszanek betonowych o obniżonym śladzie węglowym,
• rozwój inteligentnych elementów fasadowych reagujących na warunki atmosferyczne,
• tworzenie autorskich metod wzmacniania gruntu w trudnych warunkach geotechnicznych,
• automatyzację procesów prefabrykacji,
• projektowanie narzędzi IT do zarządzania harmonogramami i ryzykiem budów.

Coraz większe znaczenie ma także cyfryzacja. Metodyka Building Information Modeling staje się standardem przy dużych projektach infrastrukturalnych. Integracja modeli 3D z harmonogramem i kosztorysem pozwala ograniczać kolizje projektowe i skracać czas realizacji inwestycji. W praktyce oznacza to realne oszczędności i przewagę w przetargach.

Na horyzoncie pojawiają się kolejne narzędzia. Wśród nich warto wymienić analizę danych z czujników IoT, algorytmy predykcyjne wspierające planowanie prac czy koncepcję cyfrowego bliźniaka infrastruktury. Firmy, które rozwijają własne rozwiązania w tym zakresie, nie tylko zwiększają efektywność operacyjną, lecz także budują wartość intelektualną przedsiębiorstwa.

Ulga B+R – niedocenione źródło finansowania

W polskim systemie podatkowym funkcjonuje mechanizm, który pozwala znacząco obniżyć koszt takich działań. Ulga badawczo-rozwojowa umożliwia dodatkowe odliczenie od podstawy opodatkowania kosztów kwalifikowanych poniesionych na działalność B+R – w tym wynagrodzeń pracowników zaangażowanych w projekty rozwojowe, materiałów, surowców czy usług eksperckich. W praktyce istotą ulgi jest „drugie odliczenie” tych samych wydatków: w typowym układzie przedsiębiorstwo może odliczyć do 200% kosztów osobowych B+R oraz 100% pozostałych kosztów kwalifikowanych (w zależności od statusu podatnika i rodzaju kosztów). To właśnie ten mechanizm sprawia, że efekt podatkowy staje się policzalny i łatwy do przełożenia na budżet projektu.

Z naszego raportu Z taryfą ulgową: Jak napędzić innowacyjność biznesu? wynika, że:

• 87% firm korzystających z ulgi B+R pozytywnie ocenia skalę uzyskanego wsparcia,
• 94% reinwestuje uzyskane środki w dalsze badania i rozwój,
• 93% przeznacza je na inwestycje zwiększające skalę działalności.

W projektach infrastrukturalnych – przy wysokich wartościach kontraktów i dużej dynamice kosztów – znaczenie ma nie tylko wynik roczny, ale też rytm przepływów pieniężnych. Ulga B+R działa jak narzędzie porządkujące ten rytm. Poprawia przewidywalność cash flow, skraca cykl odzyskiwania części nakładów i zwiększa przestrzeń na reinwestycje bez podnoszenia ekspozycji na finansowanie zewnętrzne.

Gdzie zaczyna się działalność B+R?

Warto podkreślić, że nie każda inwestycja w nową maszynę czy oprogramowanie automatycznie kwalifikuje się do ulgi. Kluczowy jest element twórczy i rozwiązywanie konkretnego problemu technicznego.

Jeżeli firma adaptuje technologię druku 3D do niestandardowych elementów konstrukcyjnych, opracowuje autorską metodę prefabrykacji skracającą czas montażu czy tworzy własny system analizy ryzyka budowy – mamy do czynienia z działalnością, która może spełniać kryteria działalności B+R.

Strategia finansowania

Co istotne, ulga B+R może być łączona z innymi preferencjami podatkowymi. Ulga na robotyzację wspiera inwestycje w automatyzację produkcji prefabrykatów czy zakup zautomatyzowanego sprzętu budowlanego. Ulga na prototyp pozwala odliczyć koszty wprowadzenia na rynek nowego rozwiązania – na przykład modułowego obiektu prezentowanego inwestorom. Tak skonstruowany pakiet ulg może istotnie obniżyć efektywny koszt wdrożenia innowacji.

Równolegle do preferencji podatkowych dostępne są także instrumenty finansowania dotacyjnego, które mogą uzupełniać strategię finansowania innowacji w przedsiębiorstwach budowlanych. W przypadku sektora infrastrukturalnego szczególnie istotne są programy wspierające projekty związane ze zrównoważonym budownictwem, efektywnością energetyczną, gospodarką obiegu zamkniętego oraz cyfryzacją i automatyzacją procesów. Dotacje nie zastępują ulg podatkowych, ale mogą je skutecznie uzupełniać – pozwalając ograniczyć koszt wdrożeń technologicznych i zmniejszyć ryzyko finansowe projektów rozwojowych, zwłaszcza tam, gdzie wymagane nakłady inwestycyjne są wysokie, a zwrot z inwestycji rozłożony w czasie.

Liczby, które robią różnicę

Przykładowa spółka z obszaru budownictwa modułowego, zatrudniająca 10 osób w zespole B+R i ponosząca rocznie ok. 1,5 mln zł kosztów kwalifikowanych, może dzięki uldze B+R wygenerować efekt podatkowy rzędu ok. 250–300 tys. zł rocznie (przy standardowej stawce CIT). W skali portfela kontraktów działa to jak bufor finansowy: stabilizuje marżę, wzmacnia płynność i ogranicza koszt kapitału. Przy wielomilionowych budżetach inwestycji kluczowe nie jest samo „kilkaset tysięcy”, lecz mechanizm, który co roku konsekwentnie poprawia zdolność firmy do samofinansowania innowacji i utrzymania tempa wdrożeń.

W perspektywie kilku lat daje to realny wpływ na płynność finansową oraz możliwość reinwestowania w kolejne projekty technologiczne.

Przewaga jutra buduje się dziś

Budownictwo infrastrukturalne w Polsce stoi przed momentem strategicznego wyboru. Z jednej strony – presja kosztowa i ryzyko utraty rentowności. Z drugiej – bezprecedensowa fala inwestycji oraz przyspieszenie technologiczne.

Firmy, które potraktują innowację jako element strategii biznesowej, a nie wyłącznie operacyjnej, mogą nie tylko zwiększyć efektywność realizowanych kontraktów, lecz także świadomie zarządzać podatkami i finansowaniem rozwoju.

Ulga B+R nie jest już instrumentem zarezerwowanym dla sektora nowych technologii. W realiach nowoczesnego budownictwa staje się narzędziem strategicznym – takim samym jak dostęp do finansowania czy portfel zamówień.

W czasach, gdy przewagę konkurencyjną buduje się szybkością adaptacji i skalą wdrożeń, innowacje na placu budowy zaczynają decydować o pozycji rynkowej na lata.

Przeczytaj także: Bieżące szanse i wyzwania branży infrastrukturalnej i budowlanej na 2026 rok