„Patrzenie wstecz nie ma sensu, musimy iść do przodu” – relacja i wnioski z V edycji AgroFood Forum

25 lutego, 2026

Tegoroczna edycja AgroFood Forum, odbywająca się w siedzibie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, była przestrzenią intensywnych debat o teraźniejszości oraz przyszłości polskiego i europejskiego sektora rolno-spożywczego. Wydarzenie, zorganizowane przez Executive Club przy współpracy Stowarzyszenia AgroBiznesKlub, zgromadziło liderów całego łańcucha wartości „od pola do stołu”. Poruszone zostały takie tematy jak konkurencyjność polskiego sektora agrifood, kwestie finansowania i modernizacji produkcji rolnej oraz wyzwania integracyjne i surowcowe.

Po uroczystym powitaniu uczestników przez organizatorów spotkania z wystąpieniem inauguracyjnym wystąpił Gość Specjalny wydarzenia – Pan Stefan Krajewski, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Szef resortu rolnictwa już na wstępie podkreślił, że branża agro mierzy się w ostatnich latach z bezprecedensowymi wyzwaniami, takimi jak wojna za wschodnią granicą, presja cenowa i załamanie łańcuchów dostaw. Nie ma gotowych, sprawdzonych rozwiązań, a sytuacja wciąż dynamicznie się zmienia. Celem nadrzędnym pozostaje jednak zapewnienie samowystarczalności polskiego i europejskiego rolnictwa, budowa przewag konkurencyjnych i pozyskanie nowych rynków zbytu.

Motywem przewijającym się przez całą konferencję były wysokie ceny energii, które wielu producentów stawiają w dramatycznej sytuacji. Zdaniem ministra Krajewskiego rozwiązaniem obu problemów jest większe zaangażowanie polskiego rolnictwa w wykorzystanie plonów na cale energetyczne, szczególnie w postaci biogazowni.

Minister zwrócił uwagę na sukcesy, jakie odnosi obecnie polskie rolnictwo oraz na namacalne efekty pracy resortu, takie jak otwarcie dla polskiej żywności rynków azjatyckich i rosnące wolumen i wartość eksportu. Podkreślił także, że branża musi stale poruszać się do przodu. Produkcja nie może opierać się na taniej sile roboczej, lecz na nowoczesnych technologiach rolnictwa precyzyjnego i modeli 4.0 oraz 5.0.

Po zakończeniu wystąpienia inauguracyjnego nadszedł czas na pierwszy panel dyskusyjny, pt. „Przyszłość rynku rolno-spożywczego”, który poprowadził dr inż. Andrzej Gantner, Wiceprezes Zarządu, Dyrektor Generalny, Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców. W dyskusji udział wzięli: Michał Benet, Doradca żywieniowy, Spółdzielcza Mleczarnia Spomlek; prof. dr hab. Marcin Gołębiewski, Prorektor ds. Rozwoju, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego; Andrzej Remisiewicz, Właściciel, TRANS-ROL, Członek Zarządu, Stowarzyszenie AgroBiznesKlub, Marzena Trajer, Dyrektor Biura Analiz i Strategii, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa oraz dr hab. Marek Wigier, Profesor, Dyrektor, Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy.

Nakreślając ramy dyskusji prezes Andrzej Gantner przypomniał zebranym, że branża rolno-spożywcza to obecnie największy sektor produkcyjny oraz największa gałąź polskiego eksportu, z ogromnym wpływem na całokształt krajowej gospodarki. Bezpieczeństwo żywnościowe stanowi więc kluczowy element strategii obronnej Polski. Moderator zaznaczył jednak, że dotychczasowe przewagi konkurencyjne nie mogą już zapewniać dalszego rozwoju produkcji rolnej, a przyszłość branży wymaga nowych rozwiązań. Właśnie o tę wizję pytał kolejnych prelegentów.

Uczestnicy debaty w swoich wypowiedziach starali się zdiagnozować aktualny stan i wyzwania stojące przed branżą z ich perspektywy, a następnie pokusić się o przedstawienie możliwych scenariuszy na przyszłość. Jako największą bolączkę polskiego rolnictwa większość dyskutantów wskazywała niedofinansowanie i niską opłacalność produkcji. Średnia marża przedsiębiorstwa rolno-spożywczego w Polsce to ok. 2-3%. Tymczasem w przypadku sklepów wielkopowierzchniowych sprzedających ich towar jest to od 10 do nawet 30%. Duże sieci handlowe kreują także trendy konsumenckie, które niekoniecznie sprzyjają produkcji rolnej. Na przykład polityka redukowania wykazywanego śladu węglowego za wszelką cenę bardzo mocno zmienia strukturę polskiego rolnictwa – bardziej emisyjna od produkcji roślinnej hodowla zwierząt staje się coraz mniej opłacalna.

Prelegenci podkreślali, że w obliczu rosnących cen energii, zdestabilizowanych łańcuchów dostaw i rosnących kosztów pracy polska i europejska produkcja rolno-spożywcza staje się po prostu za droga, a jej konkurencyjność spada. Tymczasem potencjał wytwórczy krajowego rolnictwa jest ogromny, ale nie będzie mógł być wykorzystany bez nowych rynków zbytu. Jednym z proponowanych rozwiązań jest większy nacisk na eksport żywności w pełni przetworzonej, pod własnymi markami, a nie jedynie surowca.

Debatujący poruszyli również kwestię mnożących się utrudnień, z jakimi mierzyć muszą się rolnicy. Mają one przede wszystkim charakter administracyjny, regulacyjny i finansowy, ale coraz częściej także społeczny – praca rolnika nie cieszy się szacunkiem i akceptacją.

Pod koniec panelu dyskusyjnego padła konkluzja, że globalny rynek zmienia się niezwykle dynamicznie, a my musimy się do tych zmian zaadaptować. „Patrzenie wstecz nie ma sensu […], pozostaje nam jedynie ucieczka do przodu”.

Po przerwie lunchowej uczestnicy AgroFood Forum wysłuchali drugiego panelu dyskusyjnego, zatytułowanego „Nowa era produkcji rolnej”. Moderacji podjął się prof. dr hab. Marian Podstawka, Profesor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, Członek Komitetu Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk. W panelu udział wzięli: Andrzej Borusiewicz, Zastępca Prezesa, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; Iwona Janda-Malina, Menedżer Produktów Działu Nawozy, Agrosimex; Jakub Olipra, Starszy Ekonomista, Credit Agricole Bank Polska oraz Dariusz Sip, Prezes Zarządu, Syngenta Polska.

Dyskusję otworzyło pytanie o fundamenty nowoczesnej produkcji rolnej. Paneliści podkreślili, że „od gleby wszystko się zaczyna”. Tymczasem kondycja polskich gleb systematycznie się pogarsza, a poziom składników odżywczych spada. W sytuacji rosnących cen nawozów, na które wpływ mają czynniki geopolityczne, energetyczne i logistyczne, kluczowe staje się racjonalne gospodarowanie zasobami.

Wątek racjonalności i oparcia decyzji na danych powracał w trakcie dyskusji. Zwracano uwagę, że wiele praktyk w rolnictwie wciąż powielanych jest „z przyzwyczajenia”, bez pogłębionej analizy ich skuteczności. Nowa era produkcji rolnej wymaga zmiany podejścia – przejścia od intuicji do zarządzania opartego na wiarygodnych danych, analizie kosztów i efektywności. Jednocześnie dyskutanci wskazali na problem nadmiernych regulacji unijnych, które w niektórych przypadkach prowadzą do stosowania rozwiązań mniej efektywnych, zamiast wspierać innowacje, w tym biologiczne metody ochrony roślin.

Z perspektywy ekonomicznej, paneliści podnosili argument, że wielu rolników nie posiada pełnej wiedzy na temat realnej rentowności swoich gospodarstw. Brak przejrzystej analizy kosztów i przychodów utrudnia podejmowanie racjonalnych decyzji inwestycyjnych. Tymczasem koszty energii i pracy w Polsce w ostatnich latach wzrosły na tyle dynamicznie, że krajowa produkcja rolna traci konkurencyjność. Proste przewagi kosztowe już się wyczerpały, a przyszłość należy do specjalizacji, wysokiego przetwórstwa i skracania łańcuchów dostaw.

W trakcie tej debaty ponownie wybrzmiał wniosek, że nowa era produkcji rolnej nie będzie opierała się na taniej sile roboczej ani na prostym zwiększaniu wolumenu produkcji. Jej fundamentami muszą być wiedza, technologia, automatyzacja, precyzyjne zarządzanie zasobami oraz współpraca między uczestnikami rynku.

Kulminacyjnym momentem konferencji AgroFood Forum był „Okrągły stół branży rolno spożywczej”, który poprowadził prof. dr hab. Krzysztof Firlej, Kierownik Katedry Rozwoju Organizacji, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Wśród panelistów znaleźli się: Piotr Grzonkowski, Wiceprezes Zarządu, SuperDrob, CEO Linii Biznesowej Food & Agri, Grupa LipCo Foods; dr Wiesław Jan Hałucha, Prezes Zarządu, Alventa; Leszek Jakielski, Wiceprezes Zarządu ds. Surowcowych, Sokołów oraz prof. dr hab. Jan Komorowski, Profesor, Katedra Polityki Gospodarczej i Teorii Pieniądza, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie.

Panel „Okrągły stół branży rolno-spożywczej” był debatą o charakterze przekrojowym, której celem było zderzenie perspektyw producentów, przetwórców, przedstawicieli administracji oraz rynku finansowego.

Rozmowę zdominował temat stabilności regulacyjnej i przewidywalności otoczenia prawnego. Uczestnicy zgodnie wskazywali, że branża rolno-spożywcza funkcjonuje dziś w warunkach wysokiej zmienności – zarówno pod względem legislacyjnym, jak i rynkowym. Częste zmiany przepisów, niejednoznaczne interpretacje oraz nakładanie się regulacji krajowych i unijnych utrudniają planowanie inwestycji w długim horyzoncie. Przedstawiciele sektora podkreślali, że bez stabilnych ram prawnych trudno mówić o budowaniu trwałej konkurencyjności.

Istotnym wątkiem była również kwestia równowagi w łańcuchu dostaw. Paneliści zwracali uwagę na asymetrię sił negocjacyjnych pomiędzy poszczególnymi ogniwami rynku – od producentów surowców, przez przetwórców, po sieci handlowe. Wskazywano, że przyszłość sektora zależy od większej transparentności relacji handlowych oraz wypracowania mechanizmów, które pozwolą na bardziej sprawiedliwy podział wartości dodanej.

W trakcie dyskusji wielokrotnie powracał temat bezpieczeństwa żywnościowego – zarówno w wymiarze krajowym, jak i europejskim. Uczestnicy podkreślali, że doświadczenia ostatnich lat, w tym pandemia oraz napięcia geopolityczne, uwidoczniły znaczenie suwerenności produkcyjnej.

Szeroko komentowanym tematem była również umowa handlowa między Unią Europejską a krajami Mercosur. Część uczestników wyrażała obawy, że liberalizacja handlu może doprowadzić do napływu tańszych produktów rolnych wytwarzanych przy niższych standardach środowiskowych i jakościowych, co postawi europejskich producentów w niekorzystnej pozycji konkurencyjnej. Wskazywano na ryzyko dalszej presji cenowej, szczególnie w sektorach wrażliwych, takich jak produkcja wołowiny czy drobiu. Jednocześnie podkreślano, że ewentualne otwarcie rynków Ameryki Południowej może stanowić szansę dla polskich przetwórców i eksporterów żywności wysokiej jakości, o ile towarzyszyć mu będą skuteczne mechanizmy ochronne oraz egzekwowanie równych standardów produkcji. W konkluzji zwracano uwagę, że kluczowe znaczenie będzie miało wyważenie interesów – tak, aby umowa nie osłabiła bezpieczeństwa i stabilności europejskiego rolnictwa.

Nie zabrakło również refleksji nad rolą współpracy międzysektorowej. Uczestnicy „okrągłego stołu” zgodnie wskazywali, że przyszłość branży rolno-spożywczej zależy od zdolności do budowania partnerstw – zarówno pomiędzy firmami, jak i na linii biznes–administracja–nauka. Tylko w takim modelu możliwe jest tworzenie innowacyjnych rozwiązań technologicznych, rozwój nowych produktów oraz skuteczne reagowanie na zmieniające się preferencje konsumentów.