Prawo do naprawy zakończy erę jednorazowego sprzętu

Prawo do naprawy staje się kluczowym elementem europejskiego porządku prawnego, nakładając na producentów elektroniki oraz AGD rygorystyczne wymagania. Dyrektywa (UE) 2024/1799, przyjęta miażdżącą przewagą głosów w Parlamencie Europejskim, ma na celu wyeliminowanie z rynku produktów o zaprogramowanej krótkiej żywotności. Dla branży oznacza to konieczność całkowitego przedefiniowania dotychczasowych modeli biznesowych i operacyjnych.

Nowe obowiązki sektora AGD i elektroniki

Nowe przepisy obejmują szeroki katalog urządzeń, od pralek i zmywarek, przez odkurzacze, aż po smartfony i tablety. Producenci muszą teraz zapewnić dostęp do części zamiennych przez okres od 7 do 10 lat od zakończenia produkcji danego modelu. Co istotne, regulacje wprowadzają zakaz stosowania barier technicznych i programowych, które utrudniałyby pracę niezależnym serwisom.

Najważniejsze zmiany dla rynku:

• Priorytet naprawy: W okresie gwarancji naprawa staje się rozwiązaniem pierwszego wyboru, co przedłuża ochronę o 12 miesięcy.
• Serwis po gwarancji: Producenci muszą oferować naprawy w rozsądnych cenach także po wygaśnięciu rękojmi.
• Standard formularza: Wprowadzenie jednolitego dokumentu informacyjnego dla konsumenta przed zleceniem usługi.
• Wsparcie finansowe: Państwa członkowskie muszą wdrożyć zachęty, takie jak bony naprawcze lub obniżony VAT na usługi serwisowe.

Indeks naprawialności wzorem z Francji

Ważnym punktem odniesienia dla unijnych urzędników jest system funkcjonujący we Francji od 2021 roku. Tamtejszy indeks naprawialności ocenia produkty w skali od 0 do 10, biorąc pod uwagę m.in. dostępność dokumentacji oraz cenę części zamiennych. Od 2025 roku Francja wprowadza jeszcze bardziej restrykcyjny „indeks trwałości”, który uwzględnia odporność sprzętu na zużycie. To rozwiązanie prawdopodobnie stanie się fundamentem dla przyszłych, ogólnoeuropejskich paszportów produktów.

Wyzwania wdrożeniowe na polskim rynku

Polska ma czas na implementację dyrektywy do 31 lipca 2026 roku. Skala problemu jest ogromna, ponieważ ilość wytwarzanych w kraju elektroodpadów wzrosła w ostatnich latach ponad dwukrotnie – do poziomu 560 tysięcy ton rocznie. Eksperci alarmują jednak, że samo prawo do naprawy nie zadziała bez zmian rynkowych. Obecnie koszt części zamiennych bywa nawet siedmiokrotnie wyższy niż stawka za robociznę, co często czyni serwis nieopłacalnym dla konsumenta.

Wpływ na raportowanie ESG i cykl życia produktu

Regulacje Right to Repair bezpośrednio wpływają na obszar raportowania niefinansowego CSRD. Wskaźniki takie jak trwałość i naprawialność stają się mierzalnymi parametrami w ramach standardu ESRS E5. Firmy będą musiały wykazać realne działania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, a dyrektywa o „zielonych roszczeniach” skutecznie uniemożliwi stosowanie greenwashingu w komunikacji marketingowej.

Podsumowując, prawo do naprawy przesuwa ciężar odpowiedzialności na producentów, premiując jakość i długowieczność urządzeń. Dla polskiego rynku najbliższe dwa lata będą okresem intensywnego dostosowywania łańcuchów dostaw do nowych, cyrkularnych standardów.

Przeczytaj także: Rynek środków ochrony roślin pod presją regulacji. Potrzebne przepisy wspierające produkcję żywności

Opracowanie na podstawie: akademiaesg.pl

Last Updated on 1 kwietnia, 2026 by Karolina Bandulet