Rola wodoru w transformacji energetycznej – szanse i wyzwania dla Polski
Wodór w energetyce staje się jednym z filarów europejskiej strategii klimatycznej. Polska, jako trzeci co do wielkości producent wodoru w Unii Europejskiej z rocznymi wolumenami wynoszącymi 1,3 miliona ton, stoi przed wyzwaniem – przejściem z produkcji szarego wodoru (wytwarzanego z paliw kopalnych) na wodór generowany z odnawialnych źródeł energii. Krajowy Plan Odbudowy przeznaczył już ponad 2,1 miliarda złotych na rozwój pięciu największych projektów wodorowych w kraju.
Wodór w energetyce – od szarego do zielonego
Transformacja energetyczna Polska wymaga radykalnego przekształcenia istniejącej infrastruktury wodorowej. Przyjęta w 2021 r. Strategia Wodorowa Polski do 2030 r. określa konkretne cele: osiągnięcie mocy produkcyjnej 2 GW zielonego i niskoemisyjnego wodoru. Prognozuje się, że roczny popyt na wodór w Polsce do 2040 r. przekroczy 100 TWh, znacznie przewyższając obecne możliwości produkcyjne – jak wskazuje Strategia Wodorowa Polski. Aby zaspokoić to zapotrzebowanie, niezbędne jest zainstalowanie ponad 60 GW mocy OZE do 2040 r., przede wszystkim farm wiatrowych.
Bank Gospodarstwa Krajowego podpisał pięć umów finansowania z KPO wspierających projekty o łącznej mocy wytwórczej 343 MW. Największym beneficjentem jest PKN Orlen, realizujący projekty Hydrogen Eagle i Green H2. Lotos Green H2 otrzymał 523,16 milionów złotych na budowę instalacji produkcji wodoru RFNBO.
Zastosowania w transporcie i magazynowaniu
Zastosowania wodoru w transporcie stanowią jeden z priorytetów krajowej strategii. Polska planuje wdrożenie 800-1000 autobusów zasilanych wodorem do 2030 r., stopniowo zastępując pojazdy spalinowe. Do tego okresu ma być również zbudowana infrastruktura obejmująca minimum 32 stacje tankowania wodoru. Hydrogen Valleys w Polsce koordynują te działania. Mazowiecka Dolina Wodorowa zrzesza 37 podmiotów, w tym PKN Orlen i Warszawski Uniwersytet Techniczny.
Magazynowanie wodoru pełni ważną funkcję dla stabilizacji systemu energetycznego. Dzięki technologii elektrolizy, nadmiar zielonej energii z elektrowni wiatrowych może być przekształcany w wodór i przechowywany jako paliwo. Polska posiada szczególnie sprzyjające warunki – istniejące kawerny solne mogą być zaadaptowane do magazynowania wodoru. Kosakowo dysponuje potencjałem 160 tysięcy MWh, a Mogilno aż 260 tysięcy MWh pojemności magazynowej.
Technologie wodorowe w dekarbonizacji przemysłu
Przemysł ciężki to sektor, w którym wodór oferuje szczególnie znaczący potencjał redukcji emisji. Hutnictwo, petrochemia i chemia to branże, gdzie tradycyjne procesy wymagają bardzo wysokich temperatur i generują znaczące emisje dwutlenku węgla. Zielona energia w postaci wodoru umożliwia zastąpienie węgla czy gazu ziemnego w tych procesach, eliminując emisje. Dolnośląska Dolina Wodorowa, inicjowana przez KGHM, skupia się na dekarbonizacji górnictwa i hutnictwa. W perspektywie do 2040 roku można osiągnąć redukcję emisji dwutlenku węgla na poziomie kilkudziesięciu milionów ton rocznie. To ma bezpośrednie znaczenie dla realizacji europejskiego zielonego ładu i zobowiązań klimatycznych Polski w ramach porozumienia paryskiego.
Bariery ekonomiczne i techniczne
Choć trendy wskazują na szybką redukcję kosztów, aktualnie zielony wodór jest droższy niż wodór szary – kosztując 4-8 dolarów za kilogram wobec 1-2 dolarów dla szarego. Prognozuje się spadek cen z poziomu 5,3 euro za kilogram w 2020 roku do 2,7 euro w 2050 r. – jak wskazują dane Międzynarodowej Agencji Energii. Redukcja kosztów wynika z efektów skali, postępu technologicznego oraz spadku cen energii odnawialnej.
Elektryczność jest głównym komponentem kosztu produkcji (do 70 proc. nakładów), zaś koszty technologii, pracy inżynierskiej i montażu dodają kolejne obciążenia. Wodór wymaga dedykowanej infrastruktury transportu i dystrybucji. Adaptacja istniejących gazociągów gazu ziemnego niesie specjalne ryzyko – wodór powoduje kruchość materiałów, prowadząc do pęknięć i nieszczelności w stalowych rurociągach. Budowa nowych dedykowanych rurociągów jest kapitałochłonna. Polska planuje włączyć się w międzynarodowe korytarze wodorowe. Nordic-Baltic Hydrogen Corridor ma transportować wodór z Finlandii przez kraje bałtyckie i Polskę do Niemiec.
Wymogi regulacyjne i niezależność energetyczna
Aby wodór mógł uczestniczyć w europejskich mechanizmach rynkowych, musi otrzymać certyfikat RFNBO (Renewable Fuels of Non-Biological Origin). Wymogi są surowe – produkcja musi skutkować 70 proc. redukcją emisji gazów cieplarnianych w stosunku do ekwiwalentu kopalnego. Ponadto energia elektryczna użyta do elektrolizy musi pochodzić z odnawialnych źródeł, z wymogiem addytywności. Transformacja energetyczna Polska musi zintegrować europejskie dyrektywy do prawa krajowego. To część szerszej strategii ESG, która wymaga systemowego podejścia do wszystkich aspektów działalności przedsiębiorstw. Zmniejszenie zależności od importu gazu ziemnego i ropy ma znaczenie strategiczne, szczególnie biorąc pod uwagę ostatnie wstrząsy geopolityczne.
Zielony wodór produkowany z polskich odnawialnych źródeł zmniejsza narażenie na wahania cen energii. Gospodarka wodorowa tworzy nowe możliwości zatrudnienia – budowa elektrolizerów, rurociągów, stacji tankowania oraz badania nowych technologii generują popyt na inżynierów, robotników i naukowców. Warto też pamiętać, że transformacja wodorowa wpisuje się w szerszą gospodarkę obiegu zamkniętego, gdzie wodór może być wytwarzany z nadwyżek energii odnawialnej i ponownie wykorzystywany w różnych sektorach gospodarki.
Najważniejsze wnioski
- Wodór w energetyce stanowi fundamentalny element transformacji energetycznej Polski, oferując potencjał redukcji emisji o dziesiątki milionów ton dwutlenku węgla rocznie do 2040 roku, jednak osiągnięcie tego celu wymaga przyspieszenia Fbudowy infrastruktury i elektrolizerów.
- Technologie wodorowe znajdują zastosowanie w dekarbonizacji przemysłu ciężkiego, transporcie oraz magazynowaniu energii odnawialnej, a Polska dysponuje unikalnymi warunkami dzięki istniejącym jaskiniom solnym
- Transformacja energetyczna Polska w kontekście wodoru napotyka bariery ekonomiczne, techniczne oraz regulacyjne, co wymaga konsekwentnego wsparcia finansowego z KPO.
Źródło informacji: akademiaesg.pl
Przeczytaj także: Katowickie lotnisko stawia na przewozy cargo. Do 2030 roku mają wzrosnąć dwukrotnie
Last Updated on 30 stycznia, 2026 by Katarzyna Zawadzka