Do Polski popłyną blisko 44 mld euro pożyczek na obronność z Unii Europejskiej. Trwają prace nad specjalnym instrumentem finansowym SAFE

Rząd w środę ma się zająć projektem ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB). To specjalny wyodrębniony instrument finansowy zarządzany przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Odpowiednie krajowe rozwiązania instytucjonalne są konieczne do zawarcia umowy pożyczkowej z Komisją Europejską, co zaplanowano na marzec 2026 roku. Pożyczki z programu SAFE mają wesprzeć polski przemysł obronny i zwiększyć bezpieczeństwo granic.

– SAFE to nowy instrument finansowania rozwoju obronności, uniezależnienia się Unii Europejskiej i budowania jej potencjału obronnościowego. Ale również bezpieczeństwa ekonomicznego i konkurencyjności w sektorze obronnym. O tym instrumencie dyskusję rozpoczęła i zakończyła polska prezydencja w Radzie UE, dlatego wskazałam go jako element szybkiego działania Komisji Europejskiej w tym aspekcie – mówi agencji Newseria prof. Marta Postuła, pierwsza wiceprezes Banku Gospodarstwa Krajowego.

28 listopada 2025 roku Polska złożyła do Komisji Europejskiej wniosek o pomoc finansową w formie pożyczki w ramach programu SAFE. Wniosek zawiera plan inwestycji, które opiewają na kwotę nieco ponad 43,7 mld euro. Pod koniec stycznia zatwierdziła go Komisja Europejska. Pieniądze UE przeznaczy m.in. na modernizację wojska i rozwój przemysłu obronnego, ale również wzmocnienie ochrony polskiej granicy. Prawie 30 projektów z ponad 100 dotyczy Tarczy Wschód i granicy wschodniej. Jak zapowiedział premier po otrzymaniu pozytywnej decyzji od KE, 80 proc. środków z programu SAFE ma trafić do polskich firm. Ma to napędzić krajową gospodarkę.

BGK operatorem funduszu

Na marzec 2026 roku zaplanowano zawarcie umowy pożyczkowej z Komisją Europejską. Do tego czasu konieczne jest wejście w życie ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB).

– Zgodnie z projektem BGK jest operatorem tego funduszu, czyli te środki będą umiejscowione u nas – podkreśla prof. Marta Postuła.

Wybór Banku Gospodarstwa Krajowego jako instytucji obsługującej FIZB – jak podkreślono w projekcie – wynika z jego statusu państwowego banku rozwoju, doświadczenia w obsłudze funduszy, instrumentów zwrotnych oraz współpracy z instytucjami Unii Europejskiej. Pożyczkobiorcą będzie BGK, a gwarantem minister właściwy do spraw finansów publicznych. Uprawnionymi do środków z FIZB będą ministrowie z kilku resortów, których projekty uwzględniła i zaakceptowała KE.

Ustawa określa przeznaczenie środków FIZB, w tym finansowanie, obsługę i spłatę pożyczki SAFE czy zobowiązania wynikające z gwarancji Skarbu Państwa.

– Będziemy działali z Ministerstwem Obrony Narodowej, Ministerstwem Infrastruktury oraz Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i na ich zlecenie. To jest instrument do finansowania zakupów, ale będziemy się starali obudować go całym instrumentarium wsparcia sektora obronnego. Prace na ten temat równolegle toczą się z Ministerstwem Finansów – podkreśla pierwsza wiceprezes BGK.

Pożyczki dla inicjatyw międzypaństwowych

Zgodnie z założeniami programu SAFE pożyczki obejmują wspólne zamówienia, w których uczestniczą co najmniej dwa państwa członkowskie, a także Ukraina czy państwa EFTA/EOG.

– Zakupy od drugiej połowy tego roku mają być dokonywane wspólnie. Co to znaczy? Że jeśli mamy dobry przemysł i będziemy umieli właściwie zastosować, a to się w tej chwili dzieje, dyplomację ekonomiczną, to będziemy sprzedawali również do innych krajów i odzyskiwali pozycję przemysłu – zaznacza prof. Marta Postuła. – Dzisiaj mamy z jednej strony zakupy, które są dokonywane przez ministra obrony narodowej, i już widzimy rozwój w sektorze obronnym. Mamy również nowy Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności oraz SAFE. To jest dopełnienie całego instrumentarium. Na ten proces należy patrzeć łącznie, nie tylko na SAFE w oderwaniu od innych działań prowadzonych przez polski rząd. Mamy nadzieję, że on zadziała i będzie dobrym kołem zamachowym.

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności wyodrębniono w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Jego budżet przekracza 22 mld zł, przeznaczone na cele związane z bezpieczeństwem i obronnością. Pod koniec stycznia 2026 roku Komitet Sterujący FBiO, w skład którego wchodzą m.in. minister funduszy i polityki regionalnej oraz minister obrony narodowej, przyjął priorytety inwestycyjne. Wśród nich znalazły się: rozwój obiektów zbiorowej ochrony oraz infrastruktury ochrony ludności (9,6 mld zł), budowa i modernizacja infrastruktury dual-use (ponad 6,2 mld zł), inwestycje w cyberbezpieczeństwo (2,5 mld zł) oraz nowoczesny przemysł (ok. 4 mld zł). Z funduszy tych skorzystają firmy technologiczne z sektora obronnego oraz samorządy. Ten instrument także obsługuje Bank Gospodarstwa Krajowego. Beneficjenci będą mogli liczyć na wsparcie w formie pożyczek i inwestycji kapitałowych, które będzie prowadziła specjalna spółka powołana przez BGK.

Przeczytaj także: Duże zainteresowanie państw unijnych finansowaniem obronności z programu SAFE. Może powstać jego druga edycja

Źródło: biznes.newseria.pl

Last Updated on 11 lutego, 2026 by Krzysztof Kotlarski