Strategia innowacyjności Polski: Droga do Ligi Mistrzów
Strategia innowacyjności Polski wymaga dziś odważnych decyzji i systemowych zmian w podejściu do technologii. Choć nakłady firm na badania i rozwój wzrosły pięciokrotny, wciąż walczymy o pozycję w europejskiej elicie. Najnowszy raport Instytutu Sobieskiego dla Rady Przyszłości wskazuje, że odblokowanie kapitału na skalowanie to jedyna droga do uniknięcia „pułapki średniego wzrostu”.
Ostatnie dziesięć lat w polskiej gospodarce to czas budowania solidnych fundamentów. Według danych przedstawionych przez autorów raportu – m.in. Jadwigę Emilewicz i Piotra Dardzińskiego – wydatki przedsiębiorstw na działalność badawczo-rozwojową (B+R) wzrosły do poziomu 34 mld zł. To kluczowa zmiana jakościowa: dziś to sektor prywatny, a nie państwo, odpowiada za 65% finansowania innowacji. Mimo to Polska osiąga jedynie 66% średniego poziomu innowacyjności UE. Co zatem hamuje nasz marsz do elity?
Co hamuje polskie innowacje?
Eksperci wskazują, że największą przeszkodą nie jest już brak chęci do inwestowania, lecz strukturalne słabości systemu. Dominująca przez lata „logika projektowa” i biurokracja często generują zbędne koszty zamiast realnych przewag rynkowych. Kadra zarządzająca w Polsce mierzy się obecnie z kilkoma krytycznymi wyzwaniami:
- Luka kapitałowa na etapie skalowania: Rodzime spółki technologiczne sprawnie przechodzą etap inkubacji, ale brakuje im paliwa finansowego, by stać się globalnymi graczami.
- Niski poziom patentowania: Mimo wzrostu wydatków, liczba komercjalizowanych wynalazków pozostaje niesatysfakcjonująca.
- Marginalne zamówienia publiczne: Państwo rzadko występuje w roli „pierwszego klienta”, co zamyka firmom drogę do dużych wdrożeń referencyjnych.
Pięć filarów suwerenności technologicznej
Raport dla Rady Przyszłości nie ogranicza się do diagnozy. Wskazuje konkretne sektory, które mają stać się silnikami wzrostu do 2035 roku. Dla kadry C-level to jasna wskazówka, gdzie będą koncentrować się strumienie finansowania i uwaga regulatora.
Do kluczowych obszarów należą:
- Sztuczna Inteligencja i kryptografia: Budowa przewag w oparciu o bezpieczeństwo danych.
- Półprzewodniki: Zabezpieczenie łańcuchów dostaw w Europie Środkowej.
- Energetyka jądrowa i magazynowanie energii: Odpowiedź na rosnące koszty transformacji.
- Technologie kosmiczne: Wykorzystanie rosnącego potencjału polskiego sektora space.
- Medycyna predykcyjna: Innowacje w obszarze długowieczności.
Rekomendacje dla biznesu i rządu: Czas na „IP Box+”
Aby wejść do grona liderów, Polska musi uprościć system zachęt. Autorzy raportu postulują wprowadzenie mechanizmów, które bezpośrednio wspierają wynik rynkowy, a nie tylko sam proces badawczy. Wśród najważniejszych propozycji znajduje się ulga na pilotaże i prototypy, która pozwoliłaby odliczyć koszty testów przemysłowych. Kolejnym krokiem ma być IP Box+, czyli preferencyjna stawka podatkowa (4% CIT/PIT) przez pierwsze lata komercjalizacji wynalazku. To rozwiązanie ma zachęcić firmy do rejestrowania własności intelektualnej w kraju.
Perspektywy konkurencyjności polskiego biznesu
Transformacja modelu gospodarczego wymaga odejścia od konkurowania niskimi kosztami pracy na rzecz wysokiej produktywności. Strategia innowacyjności Polski na najbliższe lata musi opierać się na większej integracji nauki z operacjami biznesowymi oraz odważniejszym korzystaniu z instrumentów rynkowych, takich jak fundusze Venture Capital. Przyszłość zależy od tego, czy rekomendacje Rady Przyszłości zostaną przekute w konkretne zmiany legislacyjne. Koszt zaniechania jest wysoki – bez tych reform polskim firmom grozi trwała peryferyzacja w europejskim systemie innowacji.
Przeczytaj także: Agentic AI zrewolucjonizuje bankowość
Opracowanie własne na podstawie: pap-mediaroom.pl
Last Updated on 20 lutego, 2026 by Karolina Bandulet