Sztuczna inteligencja przyspieszy aktualizację map Polski
Sztuczna inteligencja coraz śmielej wkracza do administracji publicznej. Dzięki projektowi realizowanemu przez Gispro Technologies i Politechnikę Morską w Szczecinie, przy wsparciu Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, powstaje innowacyjne narzędzie AI, które znacząco przyspieszy aktualizację Bazy Danych Obiektów Topograficznych (BDOT10k), automatycznie wykrywając nowe obiekty i zmiany w terenie.
Baza Danych Obiektów Topograficznych 1:10 000 (BDOT10k) to bardzo szczegółowa, cyfrowa mapa Polski, zawierająca informacje o obiektach w terenie. Zawiera m.in. informacje o budynkach, drogach, zbiornikach wodnych czy terenach zielonych. Korzystają z niej urzędy administracji centralnej i samorządowej, geodeci i kartografowie, służby ratunkowe czy projektanci dróg oraz innych inwestycji.
Obecnie nowopowstałe obiekty – budynki, drogi czy mosty – wprowadza się do baz danych w sposób niezautomatyzowany, poprzez inwentaryzację w terenie lub analizę aktualnych zobrazowań fotogrametrycznych (tj. zdjęć lotniczych czy satelitarnych). Jest to proces czasochłonny, kosztowny, a także podatny na błędy. Dlatego Główny Urząd Geodezji i Kartografii zgłosił się do Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z zapotrzebowaniem na opracowanie narzędzia, w którym sztuczna inteligencja wspomoże człowieka w wykrywaniu nowych obiektów, wskazywaniu zmian w terenie oraz szybszym aktualizowaniu BDOT10k.
– To przykład tego, jak sztuczna inteligencja może skutecznie wspierać państwo w realizacji jego zadań. GUGiK zidentyfikował konkretną potrzebę, NCBR, wykorzystując program INFOSTRATEG, stworzyło przestrzeń do rozwiązania problemu, a nauka i biznes połączyły siły, aby opracować innowacyjne narzędzie odpowiadające na rzeczywiste wyzwania administracji publicznej. Dzięki temu efekty prac badawczo-rozwojowych nie trafią na półkę, lecz będą wykorzystywane w praktyce, wspierając rozwój nowoczesnych usług publicznych – powiedział prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.
Projekty realizowane w ramach programu strategicznego INFOSTRATEG podzielone są na trzy fazy, a do kolejnych etapów przechodzą wyłącznie najlepiej ocenione inicjatywy. W toku realizacji programu, projekt „Prace badawczo-rozwojowe nad opracowaniem metod automatycznej detekcji obiektów topograficznych z wykorzystaniem algorytmów uczenia maszynowego”, realizowany przez Gispro Technologies w konsorcjum z Politechniką Morską w Szczecinie, jako jedyny spośród pomysłów zgłoszonych w V konkursie przeszedł właśnie do ostatniej, trzeciej fazy prac. Prowadzone w jego ramach prace mają się zakończyć do końca marca 2027 roku, a jego całkowita wartość to 5 872 850 złotych.
Innowacja w skali świata
Projekt zakłada opracowanie innowacyjnej w skali globu technologii automatycznego wykrywania obiektów topograficznych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji (machine learning i deep learning) na potrzeby bazy danych BDOT10k. W pierwszej fazie prac naukowcy skupili się na detekcji obiektów z kategorii budynków, budowli i urządzeń oraz sieci komunikacyjnych. Z kolei druga faza obejmowała również sieci wodne, sieci uzbrojenia terenu oraz pokrycie terenu.
– Przygotowaliśmy już rozbudowane, wieloźródłowe bazy danych treningowych w ramach pięciu kategorii. Dane, obejmujące łącznie obszar ok. 35,5 tys. km², pochodzą m.in. z ortofotomap, numerycznych modeli terenu i pokrycia terenu, chmur punktów LiDAR oraz zasobów wektorowych BDOT10k. Na tej bazie opracowaliśmy i rozwinęliśmy algorytmy uczenia maszynowego. Powstał również prototyp aplikacji z intuicyjnym interfejsem graficznym, który umożliwia automatyczną detekcję obiektów oraz zapis wyników do dalszej analizy – tłumaczy dr inż. kpt. ż.w. Arkadiusz Tomczak, prof. Politechniki Morskiej w Szczecinie, kierownik B+R projektu.
W ostatniej, trzeciej fazie zespół skoncentruje się na dalszym trenowaniu i testowaniu modeli, zwiększaniu dokładności oraz powtarzalności detekcji, a także rozszerzaniu rozwiązania, tak aby objęło docelowo wszystkie klasy obiektów przewidziane w projekcie. Prace będą zmierzały do osiągnięcia wymaganej skuteczności modeli na danych testowych oraz do przygotowania ostatecznej, konfigurowalnej wersji aplikacji. Rozwijane będą również funkcje raportowania i porównywania wykrytych obiektów z bazą BDOT10k. W wyniku projektu powstaną modele AI umożliwiające automatyczne rozpoznawanie obiektów, określanie ich położenia, kształtu oraz wybranych atrybutów zgodnych z wymaganiami BDOT10k. Skuteczność rozwiązania zostanie potwierdzona poprzez uzyskanie co najmniej 95 proc. poprawnych wykryć dla wszystkich objętych projektem klas obiektów.
Szybsze działanie, mniejsze koszty
W efekcie realizacji projektu, Główny Urząd Geodezji i Kartografii otrzyma kompletne rozwiązanie wraz z dokumentacją techniczną, instrukcją wdrożenia i obsługi oraz wskazaniem możliwych kierunków dalszego rozwoju modeli i aplikacji. Urząd planuje wykorzystać je jako wsparcie procesów związanych z weryfikacją i aktualizacją bazy BDOT10k.
– Automatyczna analiza danych fotogrametrycznych, czyli pozyskanych ze zdjęć lotniczych i satelitarnych oraz lotniczego skanowania laserowego zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, pozwoli szybciej wykrywać nowe obiekty oraz zmiany zachodzące w przestrzeni. To z kolei usprawni i przyspieszy aktualizację Bazy Danych Obiektów Topograficznych (BDOT10k), jednocześnie ograniczając koszty tego procesu. Dziś wykorzystanie sztucznej inteligencji i nowoczesnych technologii jest naturalnym kierunkiem rozwoju administracji. Zmiany w przestrzeni zachodzą bardzo szybko, a użytkownicy danych – zarówno administracja publiczna, jak i przedsiębiorcy czy obywatele – oczekują informacji, które odzwierciedlają rzeczywisty stan terenu. Aktualne dane są niezbędne do podejmowania trafnych decyzji. Baza Danych Obiektów Topograficznych (BDOT10k) jest jednym z podstawowych źródeł informacji wykorzystywanych w planowaniu przestrzennym, procesach inwestycyjnych, zarządzaniu kryzysowym oraz działaniach wielu służb i instytucji publicznych. Im bardziej aktualne są zawarte w niej dane, tym większa jest ich wartość dla administracji i wszystkich podmiotów korzystających z informacji przestrzennej. Nowe narzędzie ma wspierać specjalistów odpowiedzialnych za prowadzenie i aktualizację baz danych przestrzennych. Sztuczna inteligencja pomoże szybciej analizować bardzo duże zbiory danych i wskazywać miejsca, w których zaszły zmiany wymagające weryfikacji. Końcowa ocena i decyzja o aktualizacji danych pozostaną jednak po stronie ekspertów – wskazuje dr inż. Anna Bober, Zastępca Głównego Geodety Kraju.
Bezpośrednie korzyści z realizacji projektu to szybsza aktualizacja map, skrócenie czasu pracy geodetów i kartografów, większa aktualność danych wykorzystywanych przez administrację publiczną, lepsze planowanie przestrzenne, inwestycje i zarządzanie kryzysowe, a także wsparcie dla urzędów, służb ratunkowych i firm, które korzystają z map i danych przestrzennych.
Więcej informacji nt. V konkursu INFOSTRATEG znajduje się na stronie: gov.pl/ncbr
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) jest agencją rządową łączącą świat nauki i biznesu. Tworzy odpowiednie warunki do prowadzenia prac badawczo-rozwojowych. Poprzez współfinansowanie procesów B+R wspiera rodzimych przedsiębiorców, istotnie zmniejszając ich ryzyko biznesowe towarzyszące wdrażaniu przełomowych projektów badawczych. Misją NCBR jest realizacja zadań służących społecznemu i gospodarczemu rozwojowi Polski oraz rozwiązywanie konkretnych cywilizacyjnych problemów jej mieszkańców. NCBR realizuje szereg programów krajowych i międzynarodowych, a także projekty związane z bezpieczeństwem i obronnością państwa. NCBR pełni także rolę Instytucji Pośredniczącej w programach operacyjnych Unii Europejskiej: Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki oraz Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego.
Przeczytaj także: Fundusze Europejskie wspomogą walkę z rakiem płuc
Last Updated on 6 sierpnia, 2026 by Anastazja Lach