UOKiK i sztuczna inteligencja: Walka z dark patterns

Sektor e-commerce bardzo intensywnie korzysta z nowoczesnych technologii do zwiększania sprzedaży. Niestety często służą one do projektowania manipulacyjnych interfejsów. Dlatego polski organ ochrony konkurencji podjął zdecydowane kroki w celu ukrócenia tych praktyk. UOKiK rozwija obecnie innowacyjny projekt oparty na sztucznej inteligencji. Narzędzie to ma skutecznie wykrywać tak zwane dark patterns na stronach sklepów internetowych.

Walka z pułapkami w handlu elektronicznym

Dark patterns to techniki manipulacji, które wymuszają na użytkownikach niekorzystne decyzje. Przykładem są automatyczne subskrypcje lub ukryte koszty dodatkowe. Ponadto sklepy często stosują liczniki czasu, aby wywołać u nas sztuczną presję. Takie mechanizmy uderzają w podstawowe błędy poznawcze ludzkiej psychiki. W rezultacie konsumenci kupują produkty, których pierwotnie wcale nie potrzebowali. Jednak dynamiczny rozwój rynku cyfrowego wymaga od urzędu zastosowania adekwatnych narzędzi nadzorczych.

Projekt finansowany ze środków unijnych ma stworzyć standardy kontroli cyfrowej. W ramach tych działań eksperci przeanalizowali ponad trzysta popularnych witryn zakupowych. Pozwoliło to na wyodrębnienie fragmentów kodu odpowiedzialnych za zwodnicze interfejsy. Następnie dane te posłużyły jako materiał treningowy dla powstającego modelu AI. W efekcie powstaje broń, która pomoże urzędnikom w szybkiej analizie tysięcy ofert jednocześnie.

Neuromarketing pomaga trenować algorytmy

Skuteczne wykrywanie manipulacji wymaga głębokiego poznania psychologii decyzji. Z tego powodu urząd przeprowadził zaawansowane eksperymenty neuromarketingowe. Naukowcy badali fizyczne reakcje ludzi na bodźce reklamowe przy użyciu techniki eye trackingu. Dodatkowo aktywność mózgu monitorowano za pomocą profesjonalnych badań EEG. Takie podejście pozwoliło zrozumieć, które elementy stron wywołują największą presję zakupową. UOKiK wykorzystuje te wnioski do udoskonalania algorytmów wykrywających oszustwa.

Badania ankietowe potwierdziły powszechność problemu w polskim internecie. Aż połowa badanych przyznała, że kupiła produkt pod wpływem uciekającego czasu. W konsekwencji wiele osób pada ofiarą komunikatów o ograniczonej dostępności towaru. Dlatego też nowe narzędzie analizuje nie tylko teksty, ale również układy graficzne stron. W rezultacie ochrona praw konsumenta wchodzi na zupełnie nowy, cyfrowy poziom.

Międzynarodowa współpraca w zakresie technologii

Polska technologia wzbudza duże zainteresowanie organów z innych krajów. W związku z tym urząd podzieli się swoimi doświadczeniami w ramach międzynarodowej sieci ICPEN. Konferencja dotycząca wykrywania dark patterns odbędzie się 17.03.2026 w Bydgoszczy. Jest to istotne, ponieważ manipulacje w internecie nie mają granic państwowych. Wspólne standardy pozwolą na skuteczniejszą walkę z nieuczciwymi gigantami handlu.

Sztuczna inteligencja staje się niezbędnym wsparciem dla współczesnych prawników. Warto dodać, że technologia ta nie zastąpi całkowicie pracy człowieka. Będzie ona jednak służyć jako potężne wsparcie w identyfikacji nieuczciwych praktyk rynkowych. Ostatecznie nadrzędnym celem projektu jest przywrócenie uczciwości w relacji między sklepem a klientem. Dzięki temu UOKiK będzie mógł jeszcze skuteczniej stać na straży naszych portfeli.

Przeczytaj także: Ekspert Politechniki Gdańskiej: półprzewodniki kluczowe dla rozwoju nowoczesnej elektroniki

Opracowanie na podstawie: uokik.gov.pl

Last Updated on 17 marca, 2026 by Karolina Bandulet