Pokolenie X kluczowe dla rynku pracy. Jest zaangażowane i gotowe pracować dłużej, niż przewiduje wiek emerytalny
Pokolenie X zyskuje na znaczeniu na rynku pracy. Sprzyjają temu zmiany demograficzne i niedobór wykwalifikowanych pracowników. Według raportu Enpulse „GeeX 2026 – pokolenie X na rynku pracy” 63 proc. badanych deklaruje wysokie zaangażowanie zawodowe. Jednocześnie 33 proc. chce pracować tak długo, jak pozwoli im zdrowie. Mimo to 30 proc. przedstawicieli tej generacji doświadcza pomijania przy awansach.
– W tej chwili pokolenie X to dominująca grupa pracowników, którzy są albo w sile wieku, albo chwilę przed emeryturą. Stanowią trzon rynku pracy. Posiadają wiedzę, doświadczenie, umiejętności i dodatkowo często zajmują kierownicze stanowiska. Są kluczowi z punktu widzenia zarówno biznesu, jak i organizacji publicznych – mówi agencji Newseria Paweł Jaroszek, członek zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Pokolenie X jako fundament polskiego rynku pracy
Pokolenie X stanowi 20–22 proc. populacji Polski, czyli nawet 9,5 mln osób. Tak wynika z ubiegłorocznych szacunków GUS. Generacja ta obejmuje osoby urodzone w latach 1965–1980. Należy do niej blisko 40 proc. menedżerów średniego i wyższego szczebla. Dane pochodzą z raportu GeeX, opracowanego na podstawie badania prawie 13 tys. pracowników.
– To pokolenie wyznacza kierunki, trendy i stanowi swego rodzaju bazę dla kolejnych następców w sztafecie pokoleń. Warto zauważyć, że to iksy wprowadzały nowoczesne rozwiązania w polskiej gospodarce. To one informatyzowały Polskę, wprowadzały ją do Unii Europejskiej i to one będą decydowały, jak wygląda alokacja kapitału – uważa Paweł Jaroszek.
Zaangażowanie zawodowe a postawa pracodawców
Wysokie zaangażowanie zawodowe deklaruje 63 proc. przedstawicieli pokolenia X. Dla porównania w generacji Z podobnej odpowiedzi udzieliło 39 proc. respondentów. Jednocześnie 56 proc. iksów czuje się docenianych przez pracodawców. Brak uznania odczuwa natomiast 21 proc. badanych.
– Nastawienie do bardziej doświadczonych pracowników nie jest tak otwarte jak do tych średnio młodych z dużym doświadczeniem. Pracodawcy czasami się obawiają, że ten pracownik nie będzie efektywny, nie będzie znał nowych rozwiązań i narzędzi albo zdrowie nie będzie mu dopisywało na tyle, żeby mógł na odpowiednim poziomie świadczyć pracę. Czasami jest to prawda, ale w zdecydowanej większości ci pracownicy wnoszą bardzo dużo do organizacji. Widzę to też po swojej instytucji – w momencie kiedy zatrudniamy pracownika, którego pozbywają się korporacje prywatne, my na tym wyłącznie korzystamy – zaznacza członek zarządu ZUS.
Kompetencje cyfrowe pokolenia X
– Wedle wyników badania z raportu GeeX ponad 81 proc. pokolenia X uważa, że ich kompetencje cyfrowe są wysokie. Zdaję sobie sprawę z tego, że to jest samoocena, więc może być lekko zawyżona, ale z własnego doświadczenia i obserwacji tego, co się dzieje w administracji rządowej, powiem, że pokolenie X ma wysokie kompetencje cyfrowe. Nie tylko dlatego, że się ich uczy czy chce rozwijać, ale też dlatego, że przechodziło transformację cyfrową – tłumaczy Anita Noskowska-Piątkowska, szefowa Służby Cywilnej.
Bardzo dobrą znajomość nowych technologii deklaruje 27 proc. badanych, a dobrą – 54 proc. Kolejne 18 proc. ocenia swoje umiejętności jako średnie. Osoby te przyznają, że czasami potrzebują pomocy. Jedynie 1 proc. respondentów wskazuje na trudności w korzystaniu z nowoczesnych narzędzi.
– Pokolenie X to pokolenie, które zmieniało administrację papierową na cyfrową. Ta zmiana wymusiła na urzędniczkach i urzędnikach, żeby te kompetencje cyfrowe posiadali. Co ważne, nadal je rozwijają, wchodzą teraz narzędzia AI i widzę w nich nie ryzyko dla pokolenia X, tylko raczej szansę na to, żeby wykorzystywać je do działań rutynowych – uważa szefowa Służby Cywilnej.
Mentoring i rozwój zawodowy
Raport GeeX potwierdza zainteresowanie doświadczonych pracowników dalszym rozwojem. Przedstawiciele tej generacji chcą zdobywać nowe kwalifikacje i podejmować kolejne wyzwania. Ich potrzeby wynikają z dotychczasowego doświadczenia oraz wysokiej samooceny posiadanych umiejętności.
– Badanie pokazuje też, że jesteśmy nastawieni na rozwój i nowe zadania. Powiedziałabym wręcz, że pokolenie X nie traktuje dzisiejszych stanowisk jako poczekalni do emerytury. Raczej postrzega te lata przed sobą jako szansę na to, żeby się rozwijać, robić coś ciekawego, a może też być wykorzystywanym w nowych rolach – podkreśla Anita Noskowska-Piątkowska. – My teraz w Służbie Cywilnej promujemy program mentoringowy i myślę, że to jest jedno z narzędzi, w których możemy to doświadczone, kompetentne, eksperckie pokolenie X wykorzystywać, żeby przygotowywało następnych. Ta sukcesja musi nadejść, a demografia jest nieubłagana.
– Należałoby połączyć to, co w iksach jest najlepsze, czyli przede wszystkim doświadczenie, kreatywność, umiejętność radzenia sobie z kryzysami. My w pokoleniu X przeszliśmy ich już wiele i wiemy, jak podejść z dużym spokojem do każdego z nich. Ale warto też spojrzeć na młodsze pokolenia, na generację Z czy nawet na alfy, które za chwilę wejdą na rynek pracy, i nauczyć się zrównoważonego podejścia, wellbeingu, połączenia sfery osobistej i zawodowej, ponieważ to pozwoli nam dłużej i sprawnie funkcjonować na rynku pracy – podkreśla Paweł Jaroszek.
Dobrostan pracowników i wymiana doświadczeń
Dla 71 proc. przedstawicieli pokolenia X dobrostan w miejscu pracy jest bardzo ważny. Kolejne 26 proc. również przypisuje mu duże znaczenie. Łącznie pozytywną odpowiedź wskazało 97 proc. badanych. Podobny wynik odnotowano w pokoleniu Z. W tej grupie 76 proc. respondentów uznaje dobre samopoczucie za bardzo istotne, a łącznie 97 proc. ocenia je jako ważne.
– Z drugiej strony jest coś takiego jak reverse mentoring. Kiedyś mówiło się, że osoby starsze powinny uczyć młodsze. To dalej się sprawdza, ale też przy niektórych zastosowaniach reverse mentoring jest lepszy, chociażby w absorpcji rozwiązań bazujących na sztucznej inteligencji czy sposobie komunikowania się z najnowszymi rozwiązaniami – wyjaśnia członek zarządu ZUS.
Doświadczenie zawodowe nie zawsze przekłada się na awans
Przedstawiciele pokolenia X z umiarkowanym optymizmem oceniają swoją sytuację zawodową. Zdaniem 38 proc. badanych ich pozycja na rynku pracy poprawiła się w ciągu ostatnich pięciu lat. W tej grupie 20 proc. dostrzega niewielką poprawę, a 18 proc. znaczącą. Pogorszenie swojej sytuacji zauważa natomiast 24 proc. respondentów.
Mimo odpowiednich kwalifikacji 30 proc. ankietowanych doświadczyło pomijania przy awansach. Problemy ze znalezieniem nowego zatrudnienia zgłasza 7 proc. uczestników badania. Z kolei 6 proc. spotkało się z dyskryminacją ze względu na wiek podczas rekrutacji.
– Na pewno jest to pokolenie, które żyje w swego rodzaju niszy ciszy. Trochę mało się o nim mówi. Jeżeli spojrzelibyśmy na dyskurs społeczny i polityczny, to zwykle mówimy o osobach ze specjalnymi potrzebami, o potrzebie docenienia zaangażowania, zwiększenia roli kobiet albo zatrudnianiu młodych osób. Nie mówimy o tym, co stanowi trzon naszej gospodarki – podkreśla Paweł Jaroszek. – Jest to pokolenie trochę pomijane, nie powiedziałbym dyskryminowane. Stoimy natomiast przed znacznymi wyzwaniami demograficznymi. Z najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że wskaźnik dzietności to 1,068, czyli dalece niewystarczający do zastępowalności pokoleń. To, z czym się mierzymy, to więc nie tyle potrzeba, ile wręcz konieczność stworzenia warunków, aby pokolenie X dłużej pozostawało na rynku pracy.
Praca po osiągnięciu wieku emerytalnego
34 proc. przedstawicieli pokolenia X zamierza zakończyć aktywność zawodową po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego. Podobny odsetek chce pracować tak długo, jak pozwolą im zdrowie i sprawność. Kolejne 17 proc. deklaruje gotowość do przedłużenia kariery o dwa lub trzy lata.
– W pokoleniu iksów rośnie chęć do pozostawania jak najdłużej na rynku pracy. Pierwszym wyznacznikiem, który pozwala podjąć odpowiedzialną decyzję, jest zdrowie. Jeżeli go zabraknie, to będziemy chcieli jak najszybciej skorzystać z możliwości, jakie daje nam emerytura. Ale też widzimy, że są osoby, które czy to w miejscu pracy miały zapewnione odpowiednie warunki, czy też same prowadzą działalność gospodarczą, dbały o to, aby pozostawać w dobrym zdrowiu i wtedy zaczyna decydować rachunek ekonomiczny – tłumaczy przedstawiciel ZUS.
Na koniec 2025 roku 879,5 tys. osób z prawem do emerytury podlegało ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu niż status emeryta. Tak wynika z danych ZUS. W ciągu ostatniej dekady liczba pracujących emerytów wzrosła o 52,9 proc.
– Przy obecnym, zatomizowanym społeczeństwie ważne jest też to, że będąc w pracy, pozostajemy dalej aktywni, utrzymujemy relacje międzyludzkie, co jest również niezmiernie ważne dla zachowania naszego zdrowia. Nie tylko fizycznego, ale i psychicznego – zaznacza Paweł Jaroszek. – Ważne jest też to, żebyśmy trochę zmienili swoją mentalność. W tej chwili pracujemy w modelu pięć dni w tygodniu przez osiem godzin, czyli średnio 40 godzin w tygodniu. W niektórych miejscach czy zawodach trzy czwarte lub pół etatu będzie rozwiązaniem, które pozwoli z jednej strony wykorzystać potencjał umiejętności, jaki mają pracownicy z pokolenia X, a z drugiej pozwoli efektywnie pracować tym, u których zdrowie i wydolność nie są takie jak w wieku 20 czy 30 lat.
Przeczytaj także: Światu grozi luka finansowa na 30 bln euro. Transformacja energetyczna pochłonie najwięcej
Źródło: biznes.newseria.pl
Last Updated on 9 listopada, 2026 by Aleksandra Fenikowska