Polski system finansowy odporny na cyberataki? NBP wskazuje na możliwe zagrożenia
Polski system finansowy dobrze radzi sobie z cyberzagrożeniami, jednak długotrwałe ataki mogą zakłócić jego funkcjonowanie. Tak ocenia Paweł Szałamacha, członek zarządu Narodowego Banku Polskiego. Dlatego szczególnego znaczenia nabierają procedury awaryjne, przygotowanie pracowników i infrastruktura zapasowa. Ekspert wskazuje również na potrzebę ściślejszej współpracy instytucji finansowych z sektorem energetycznym.
– W przypadku ataku na polski system bankowy czy szerzej finansowy uważam, że jest on przygotowany w stopniu dobrym plus – mówi agencji informacyjnej Newseria Paweł Szałamacha, członek zarządu Narodowego Banku Polskiego. – Należy natomiast zdawać sobie sprawę z tego, że gdyby atak czynników zewnętrznych był długotrwały, uporczywy, powtarzalny, to mogłyby nastąpić przepięcia w systemie. Dlatego moja ocena jest na 4+, nie na 5.
Odporność sektora finansowego i regulacje DORA
Bezpieczeństwo sektora finansowego nie ogranicza się do odpierania cyberataków. Równie ważne pozostają utrzymanie podstawowych usług podczas kryzysu i szybkie przywracanie sprawności systemów.
W Unii Europejskiej kwestie te reguluje rozporządzenie DORA, które obowiązuje od 17 stycznia 2025 roku. Przepisy określają zasady zarządzania ryzykiem informatycznym, zgłaszania poważnych incydentów i testowania odporności cyfrowej. Ponadto regulują sposób nadzorowania zagrożeń związanych z zewnętrznymi dostawcami technologii.
Zdaniem przedstawiciela NBP skuteczność zabezpieczeń zależy również od gotowości instytucji do działania w sytuacjach nadzwyczajnych. Dlatego banki muszą dysponować sprawnymi procedurami awaryjnymi i odpowiednio przygotowanymi zespołami. Istotną rolę odgrywa także infrastruktura zapasowa, która umożliwia utrzymanie ciągłości działania.
– Jest istotne, czy w takiej sytuacji zadziałałyby procedury awaryjne, wszystkie zespoły ludzkie zajęłyby swoje stanowiska, uruchomione byłyby centra zapasowe obliczeń, przetwarzania danych itd. – podkreśla Paweł Szałamacha, członek zarządu NBP. – Trudno sobie jednak wyobrazić system odporny na 100 proc., ponieważ ta odporność jest budowana poprzez historię, nasze doświadczenia z poprzednich ataków. W przypadku nowego typu zagrożenia najważniejsza jest odporność i reakcja ludzi na tego typu atak.
Cyberzagrożenia dla banków i instytucji finansowych
Skalę zagrożeń przedstawiają analizy Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA). W raporcie „Threat Landscape 2026”, obejmującym zdarzenia z 2025 roku, sektor finansowy odpowiadał za 6 proc. zaatakowanych organizacji.
Agencja wskazuje na utrzymujące się ryzyko cyberprzestępczości, cyberszpiegostwa i ataków motywowanych ideologicznie. Jednocześnie przewiduje coraz szersze wykorzystywanie sztucznej inteligencji do prowadzenia działań przestępczych.
Paweł Szałamacha zwraca szczególną uwagę na zagrożenia wynikające z powtarzających się ataków. Długotrwała presja może bowiem osłabiać skuteczność zabezpieczeń technicznych i utrudniać pracę zespołów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.
Z perspektywy gospodarki najważniejsze pozostaje zapewnienie ciągłości usług finansowych. Dotyczy to przede wszystkim realizacji płatności, rozliczania transakcji i dostępu do środków. Zarówno przedsiębiorstwa, jak i gospodarstwa domowe muszą zachować możliwość korzystania z tych usług.
Jak zaznacza przedstawiciel NBP, podstawowa rola sektora finansowego pozostaje niezmienna również w sytuacjach kryzysowych.
– System finansowy zapewnia trwanie gospodarki i jej dobre funkcjonowanie. Taką funkcję spełnia na co dzień i także to powinno być zapewnione w przypadku kryzysu – mówi Paweł Szałamacha.
Zewnętrzni dostawcy technologii a bezpieczeństwo banków
Odporność instytucji finansowych zależy także od bezpieczeństwa firm świadczących usługi technologiczne. Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) zwraca uwagę na rosnącą zależność sektora od zewnętrznych dostawców IT.
Między innymi dlatego Unia Europejska wprowadziła rozporządzenie DORA. Awaria lub cyberatak wymierzony w dostawcę może bowiem ograniczyć dostępność usług finansowych. Co istotne, zagrożenie występuje nawet wtedy, gdy atakujący nie naruszą bezpośrednio infrastruktury banku.
Właściwe zarządzanie takimi zależnościami pomaga więc instytucjom przygotować się do sytuacji kryzysowych. Jednocześnie ogranicza ryzyko zakłóceń wynikających z problemów technicznych zewnętrznych partnerów.
Współpraca sektora finansowego i energetycznego
W Polsce ważną rolę w koordynowaniu działań na rzecz stabilności finansowej odgrywa Komitet Stabilności Finansowej (KSF). Instytucja ta funkcjonuje w dwóch formułach: nadzoru makroostrożnościowego i zarządzania kryzysowego.
Pierwsza koncentruje się na identyfikowaniu i ograniczaniu zagrożeń dla całego systemu. Z kolei druga obejmuje przygotowywanie procedur współpracy oraz koordynowanie reakcji na bezpośrednie zagrożenia stabilności finansowej.
Zdaniem Pawła Szałamachy obecne mechanizmy warto rozszerzyć o współpracę z sektorem energetycznym. Takie rozwiązanie mogłoby usprawnić przygotowania do sytuacji nadzwyczajnych. Ponadto ułatwiłoby koordynowanie działań instytucji odpowiedzialnych za funkcjonowanie strategicznych obszarów gospodarki.
– Koordynacja działań banków, NBP i administracji do pewnego stopnia następuje, ponieważ działa już obecnie Komitet Stabilności Finansowej. W formule tzw. makro przewodzi temu ciału prezes Narodowego Banku Polskiego, a w formule kryzysowej minister finansów – wyjaśnia Paweł Szałamacha, członek zarządu NBP. – To jest bez udziału sektora energetycznego. Być może należałoby stworzyć formalną platformę współuczestnictwa i udziału także tych firm. Jak na razie KSF składa się z ministra finansów, Narodowego Banku Polskiego, Bankowego Funduszu Gwarancyjnego i Komisji Nadzoru Finansowego.
Kwestie odporności sektora finansowego na współczesne zagrożenia omówiono podczas Banking & Insurance Forum. Wydarzenie odbyło się 26–27 października w Warszawie.
Jedną z debat poświęcono tematowi „Sektor finansowy jako infrastruktura krytyczna. Gdzie kończy się biznes, a zaczyna obronność państwa?”. Uczestnicy rozmawiali o przygotowaniu banków do funkcjonowania w zmieniającej się rzeczywistości geopolitycznej.
Przeczytaj także: Sukcesja. Majątek. Nieruchomości. Fundacja rodzinna i Manor Park Wilanów
Źródło: biznes.newseria.pl
Last Updated on 4 listopada, 2026 by Aleksandra Fenikowska