Gminy mogą budować własną niezależność energetyczną
Transformacja energetyczna w Polsce nie musi zaczynać się od wielkich, centralnych inwestycji. Jej równie ważnym ogniwem mogą być gminy, które produkują własną energię, magazynują ją i zarządzają jej obiegiem na poziomie lokalnym. Do takich wniosków doszli uczestnicy dyskusji o budowaniu niezależności energetycznej, która odbyła się podczas Forum Miasteczek Polskich w Warszawie.
Połączenie odnawialnych źródeł energii, odpowiednio dobranych magazynów energii oraz modelu spółdzielni energetycznej może umożliwić gminie osiągnięcie samowystarczalności energetycznej. Do takich wniosków doszli uczestnicy panelu pt. „Studium Przypadku: Energia lokalna 3.0: integracja spółdzielni, farm i magazynów w Majdanie Królewskim”.
Eksperci zgodzili się, że inwestycja, która powstała w Majdanie Królewskim, to nie tylko sposób na niższe rachunki. To także, ich zdaniem, potencjalny model budowania lokalnej niezależności, odporności i bezpieczeństwa energetycznego. Rozwiązanie to może mieć znaczenie dla setek polskich gmin.
Wielkoskalowa farma fotowoltaiczna
Gmina Majdan Królewski zainicjowała w styczniu 2024 roku projekt budowy lokalnej niezależności energetycznej. Wartość projektu opiewa na ponad 10,3 mln zł. Kluczowym ogniwem przedsięwzięcia jest wielkoskalowa farma fotowoltaiczna w miejscowości Krzątka. Instalacja o mocy 1,3 MW pełni rolę głównego generatora energii dla nowo powstałej spółdzielni energetycznej.
Strategiczny cel inwestycji to nie tylko drastyczna redukcja kosztów energii dla jednostek budżetowych. Przede wszystkim jest to stworzenie zamkniętego, inteligentnego systemu produkcji i zarządzania zasobami. Dzięki synergii farmy fotowoltaicznej, rozproszonych mikroinstalacji oraz systemów magazynowania, gmina staje się prekursorem nowoczesnej gospodarki komunalnej w regionie.
Krzysztof Wawszczak, dyrektor ds. projektów inwestycyjnych w firmie Energy Trade Solutions, prezes Spółdzielni Energetycznej Nowa Słupia, podkreślił, że projekt w Majdanie Królewskim wyróżnia niespotykany dotąd w Polsce model formalno-prawny.
– Majdan Królewski jest pierwszą gminą w kraju, która otrzymała koncesję na jednostkę samorządu terytorialnego. Mamy koncesję wytwórczą wydaną bezpośrednio na gminę, a nie na spółkę zależną od gminy. To znacznie obniża koszty, choćby dlatego, że nie musimy powoływać dodatkowych zarządów – powiedział Krzysztof Wawszczak.
Dodał, że gmina Majdan Królewski jest w pełni zaopatrywana w energię przez spółdzielnię energetyczną. Jednak żeby system ten sprawnie funkcjonował, nie wystarczy jednorazowo zaprogramować komputer i „o wszystkim zapomnieć”.
– Nie jest tak, że zamontowaliśmy magazyny, zaprogramowaliśmy w aplikacji ich działanie, a teraz możemy iść i cieszyć się z naszych korzyści. To wymaga stałego nadzorowania i analizowania danych i tylko tak funkcjonująca spółdzielnia ma sens. Dotyczy to również magazynu energii, którym trzeba odpowiednio gospodarować i stale monitorować – wskazał Krzysztof Wawszczak.
Lucyna Nawrocka, wiceprezes Krajowego Związku Rewizyjnego Spółdzielni Energetycznych, zgodziła się, że inwestycja w Majdanie Królewskim odniosła sukces. Podkreśliła jednak, że nie wszystkim spółdzielniom w Polsce się to udaje.
– Majdan Królewski pokazuje, że przy ogromie pracy całego zespołu można osiągnąć naprawdę świetny efekt. Trzeba jednak pamiętać, że nie każda spółdzielnia jest na tym etapie. Na koniec kwietnia umowy miały zawarte 222 z 749 spółdzielni, czyli około 30 proc., a faktyczne rozliczenia prowadziło tylko 91 spółdzielni, czyli około 13 proc. Widać więc duże zainteresowanie, ale stosunkowo niewiele spółdzielni przechodzi do etapu właściwych rozliczeń – wskazała Lucyna Nawrocka.
Podkreśliła, że wiele spółdzielni po zarejestrowaniu nie ma pomysłu, jak dalej postępować, co często jest efektem braku kompetentnych doradców.
– Spółdzielnia w Majdanie Królewskim trafiła na dobrego doradcę, co widać po efektach. Niestety, nie wszystkie spółdzielnie mają tyle szczęścia. Część trafia na złych doradców. Ponadto samo rozpoczęcie rozliczeń również trwa długo, bo wcześniej trzeba pozyskać środki, uzyskać warunki przyłączenia, przygotować dokumentację i zawrzeć umowę. Jeśli trwa to 12 miesięcy, to naprawdę jest krótko – powiedziała Lucyna Nawrocka.
Najczęstsze błędy
Agnieszka Chwiejda z zespołu ds. obsługi produktów indywidualnych w PGE Obrót, zwróciła uwagę na liczne błędy w dokumentach otrzymywanych ze spółdzielni. Do najczęściej spotykanych należą przekazywanie niekompletnych lub niespójnych danych członków i punktów poboru, jak i nieprawdziwe dane dotyczące właścicieli lub umów kompleksowych. Inne to wskazywanie instalacji, które faktycznie nie zostały jeszcze uruchomione lub zarejestrowane. Kolejne wyzwanie to brak liczników ze zdalnym odczytem i brak odpowiednich pełnomocnictw od członków spółdzielni.
W przypadku wykrycia błędów PGE Obrót wzywa spółdzielnie do ich poprawy. Natomiast, gdy to sam operator stwierdzi niespełnienie wymogów technicznych lub formalnoprawnych, zgłoszenie zostaje zwrócone do poprawy lub odrzucone. W efekcie dokumentacja wymaga ponownego uzupełnienia lub korekty przez spółdzielnię, co znacząco wydłuża proces zgłoszenia i rozpoczęcia rozliczeń.
– Zawsze zachęcamy spółdzielnie: pytajcie nas, konsultujcie z nami swoje działania. Sprawdzimy i podpowiemy, co należy zrobić. Osoby, które już z nami współpracują, wiedzą, że mają z nami bezpośredni kontakt. Jesteśmy dostępni telefonicznie, a jeśli w danym momencie nie możemy odebrać, można napisać do nas maila – odpowiadamy i pomagamy przejść przez cały proces – podkreśliła Agnieszka Chwiejda.
W dyskusji wzięli również udział: Jarosław Wiśniewski, radca w Departamencie Rynków Rolnych i Energii w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi; Krzysztof Kochanowski, prezes zarządu Polskiej Izby Magazynowania Energii; Krzysztof Kmiecik, dyrektor Biura Rozwiązań dla energetyki rozproszonej, APATOR SA.
O forum
Forum Miasteczek Polskich to coroczne spotkanie kilkuset liderów lokalnych i przestrzeń do rzeczowej debaty o najważniejszych wyzwaniach, przed jakimi stają polskie małe i średnie miejscowości. To także miejsce, w którym rodzą się realne pomysły i konkretne inspiracje do wdrażania nowoczesnych rozwiązań w lokalnych wspólnotach.
Przeczytaj także: Małe gminy najmocniej odczują kryzys demograficzny. Spadek liczby mieszkańców uderzy w finanse samorządów
Źródło: PAP MediaRoom
Last Updated on 18 września, 2026 by Joanna Socha