Inżynieria Przyszłości. Neutralność klimatyczna jako fundament nowej gospodarki

Ekspert: PhD Marcin Sołtysiak, Prezes Grupy ELQ

Moja droga do sektora energetycznego i innowacji nie była liniowa. Od początku napędzało ją jednak jedno przekonanie: energia jest dziś fundamentalną gwarancją stabilności gospodarczej, bezpieczeństwa państw i konkurencyjności przemysłu.

Zaczynałem jako inwestor szukający wartości tam, gdzie inni widzieli przede wszystkim ryzyko. Kiedy w 2012 roku zainwestowałem w ELQ, była to tradycyjna firma produkcyjna z korzeniami sięgającymi 1976 roku. Widziałem w niej jednak coś znacznie więcej: potencjał do stworzenia nowoczesnej platformy energetycznej, która będzie łączyć twardą inżynierię, wykonawstwo, kapitał i transformację infrastruktury.

EWOLUCJA GRUPY ELQ

ELQ nie zatrzymało się na roli producenta. Od tego czasu wprowadziliśmy spółkę na rynek publiczny, zwiększyliśmy skalę działania, rozbudowaliśmy kompetencje i zaczęliśmy przechodzić od produkcji komponentów do realizacji złożonych projektów energetycznych. Dziś, stojąc u progu pięćdziesięciolecia Grupy ELQ, moja uwaga przesunęła się z samej produkcji na transformację systemową: dekarbonizację, bezpieczeństwo energetyczne, odporność infrastruktury i budowę nowych modeli inwestycyjnych.

ELQ INVESTMENTS: EKOSYSTEM ZAMIAST POJEDYNCZYCH PROJEKTÓW

Kolejnym etapem tej drogi jest ELQ Investments – odrębna platforma inwestycyjna, którą rozwijam jako narzędzie budowy długoterminowej pozycji w transformacji energetycznej Polski i Ukrainy.

ELQ Investments nie jest klasyczną spółką projektową. To ekosystem, który łączy projekty energetyczne, finansowanie, magazynowanie energii, partnerstwa technologiczne, lokalne struktury operacyjne i kompetencje wykonawcze. W moim rozumieniu przyszłość energetyki nie będzie oparta na pojedynczych aktywach, ale na platformach zdolnych łączyć technologie, kapitał i realizację w jeden spójny system.

Trzonem tej strategii jest rozwój portfela projektów infrastrukturalnych o wysokim znaczeniu systemowym. Nie interesuje nas budowanie przypadkowej listy aktywów. Koncentrujemy się na projektach, które mogą realnie wpływać na bezpieczeństwo energetyczne, odporność sieci, dekarbonizację przemysłu oraz odbudowę infrastruktury krytycznej. Każdy projekt analizujemy nie tylko jako inwestycję techniczną, ale jako element większej architektury – finansowej, regulacyjnej, technologicznej i geopolitycznej.

W praktyce oznacza to selekcję projektów według ich dojrzałości, skali, możliwości przyłączenia, potencjału magazynowania energii, bankowalności oraz zdolności do przyciągnięcia kapitału instytucjonalnego. Największą wartość widzimy tam, gdzie można połączyć przygotowane aktywa, lokalną obecność, strukturę finansowania i wykonawstwo w jeden przewidywalny model realizacji.

Dlatego ELQ Investments rozwija projekty odnawialnych źródeł energii, magazynów energii, infrastruktury przyłączeniowej oraz stabilnych źródeł mocy, w tym kierunek SMR. Celem nie jest pojedyncza inwestycja, ale stworzenie platformy zdolnej do skalowania – od pierwszych projektów ready to build, przez projekty greenfield, aż po kolejne aktywa, przygotowywane do przejęcia i włączenia do ekosystemu.

W takim modelu projekt energetyczny nie jest samodzielnym punktem w portfelu. Jest częścią większego systemu, w którym OZE zapewniają skalę i konkurencyjny koszt energii, magazyny energii odpowiadają za elastyczność, SMR mogą dostarczać stabilną moc podstawową, a struktura inwestycyjna pozwala przekształcić techniczne aktywa w bankowalne projekty infrastrukturalne.

To właśnie ta integracja – technologii, finansowania, wykonawstwa i długoterminowej wizji – stanowi największą przewagę ELQ Investments. Budujemy nie tylko portfel projektów, ale platformę wejścia w jedną z najważniejszych transformacji energetycznych regionu.

SMR JAKO FILAR NOWEJ ARCHITEKTURY ENERGETYCZNEJ

W perspektywie najbliższych dekad będziemy obserwować głęboką zmianę klasycznego, scentralizowanego modelu energetyki. System oparty wyłącznie na dużych źródłach pracujących w podstawie będzie ustępował miejsca architekturze bardziej rozproszonej, odpornej i inteligentnie zarządzanej.

W tej architekturze szczególne miejsce zajmują małe reaktory modułowe. SMR nie konkurują z odnawialnymi źródłami energii. One je uzupełniają. OZE zapewniają skalę i konkurencyjny koszt energii, magazyny energii zapewniają elastyczność, a SMR mogą dostarczać stabilną, przewidywalną i niskoemisyjną moc dla przemysłu, infrastruktury krytycznej, ciepłownictwa oraz regionów wymagających wysokiej niezależności energetycznej.

Dlatego rozwijamy projekt ELQ Nuclear One jako strategiczny filar przyszłej architektury bezpieczeństwa energetycznego. Wierzymy w model małych reaktorów modułowych o mocy około 50 MW, które mogą być rozwijane etapowo, bliżej odbiorców końcowych i w sposób dopasowany do lokalnych potrzeb przemysłowych oraz systemowych.

To nie jest wyłącznie projekt technologiczny. To element szerszej wizji: energetyki stabilnej, zdecentralizowanej, niskoemisyjnej i odpornej na zakłócenia. W przyszłości sztuczna inteligencja będzie pełnić funkcję cyfrowego układu nerwowego takiego systemu, optymalizując w czasie rzeczywistym pracę źródeł OZE, magazynów, SMR, elektrolizerów, sieci i odbiorców przemysłowych.

UKRAINA: ENERGETYKA JAKO BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE

W obecnym środowisku geopolitycznym zrównoważony rozwój nie jest już wyłącznie elementem strategii ESG. Jest fundamentem odporności państw i gospodarek.

W Ukrainie energia oznacza bezpieczeństwo narodowe. Bez niezależnego, odpornego systemu generacji nie ma stabilnego przemysłu, eksportu, usług publicznych ani suwerennego państwa. Dlatego poprzez ELQ Investments rozwijamy tam strategiczny ekosystem projektów energetycznych, którego celem nie jest odtworzenie przestarzałej infrastruktury, lecz budowa nowego modelu: rozproszonego, zdekarbonizowanego, cyfrowego i zgodnego z kierunkiem europejskiej transformacji.

Łącznie ekosystem obejmuje 28 projektów infrastrukturalnych o szacowanym CAPEX na poziomie około 2,5 mld euro. Trzon portfela stanowi 14 projektów na etapie ready to build. Portfel uzupełniają 2 projekty greenfield, w tym strategiczny projekt SMR – ELQ Nuclear One – posiadający zabezpieczony grunt pod pierwszą inwestycję oraz zakończony etap feasibility study. Pozostałe projekty są przygotowywane do przejęcia, weryfikowane pod względem technicznym, prawnym, finansowym i administracyjnym, a następnie będą stopniowo włączane do ekosystemu.

W 2024 roku weszliśmy formalnie na rynek ukraiński poprzez rejestrację spółki zależnej ELQ Ukraine. To był kluczowy krok, ponieważ Ukrainy nie można skutecznie rozwijać wyłącznie z poziomu zagranicznej centrali. Potrzebna jest lokalna obecność, codzienna praca z administracją, właścicielami gruntów, operatorami sieci, doradcami technicznymi, prawnikami i partnerami finansowymi.

ELQ Ukraine koordynuje pracę specjalistów działających bezpośrednio na rynku ukraińskim, łącząc własne zasoby operacyjne ze wsparciem zewnętrznych doradców, ekspertów technicznych, prawnych, administracyjnych i projektowych. To model elastyczny, ale jednocześnie profesjonalny i dostosowany do realiów rynku wojennego.

Naszym celem nie jest wejście do Ukrainy wtedy, gdy rynek będzie już bezpieczny dla globalnego kapitału. Naszym celem jest przygotowanie projektów wcześniej – zanim konkurencja o najlepsze grunty, przyłączenia, lokalizacje i partnerstwa stanie się masowa.

DZIEDZICTWO INŻYNIERII PRZYSZŁOŚCI

Jako doktor nauk ekonomicznych uważam, że konflikt między rachunkiem ekonomicznym a odpowiedzialnością środowiskową przestał istnieć. Zielona energia coraz częściej jest najtańszą energią, a zgodność z europejską taksonomią staje się warunkiem dostępu do kapitału.

W relacjach z inwestorami instytucjonalnymi nie ma miejsca na greenwashing. Projekty muszą być analizowane pod kątem śladu węglowego, bankowalności, skalowalności, zgodności regulacyjnej i długoterminowej odporności. Aktywa, które nie spełnią tych kryteriów, w przyszłości mogą stać się aktywami osieroconymi.

Moje zaplecze akademickie i doktorat z zarządzania inwestycjami na farmach fotowoltaicznych nauczyły mnie patrzeć na projekty energetyczne nie tylko jak na place budowy. To zaawansowane aktywa finansowe, które muszą łączyć technologię, ryzyko, kapitał, regulacje i realną zdolność do generowania wartości.

Jako liderzy biznesu musimy aktywnie uczestniczyć w budowie konkurencyjnej Europy. Nie możemy być wyłącznie konsumentami technologii importowanej z innych kontynentów. Musimy rozwijać własne kompetencje, inwestować w Deep Tech, odbudowywać krytyczne łańcuchy dostaw i tworzyć infrastrukturę, która zapewni Europie niezależność.

Moją ambicją jest pozostawienie po sobie trwałego dziedzictwa pod hasłem Inżynieria Przyszłości. Chciałbym być zapamiętany jako inwestor, który nie tylko mówił o zielonej transformacji, ale realnie ją budował: poprzez beton, stal, sieci, projekty, kapitał i odważne decyzje podejmowane wtedy, gdy inni jeszcze czekali.

Moim marzeniem jest zobaczyć odbudowaną, nowoczesną i zieloną Ukrainę oraz silną, niezależną energetycznie Polskę. To nie jest wizja odległa. To zadanie, które trzeba zacząć realizować już dziś.

Przeczytaj także: ESG po korekcie regulacyjnej: zmiana, która oddziela firmy reaktywne od proaktywnych