Badanie migracji kleszczy za pomocą aplikacji na telefon
Dzięki darmowej aplikacji na telefon grzybiarze, wędkarze i spacerowicze mogą pomóc naukowcom w monitorowaniu migracji kleszczy. Program umożliwia zgłaszanie znalezionych pajęczaków, np. na psie. Badacze chcą m.in. sprawdzić, czy w Polsce osiedliły się kleszcze wędrowne, które mogą przenosić groźne choroby.
W ramach programu COST Action PragmaTick naukowcy z całej Europy przygotowali aplikację mobilną dostępną w 22 językach. Polska wersja programu jest pierwszą tego typu działającą w naszym kraju. Za jej funkcjonowanie odpowiada dr inż. Anna Wierzbicka z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
– Chcemy monitorować migrację i występowanie tzw. kleszczy wędrownych, w mediach nazywanych afrykańskimi, ale także stworzyć realną mapę występowania innych gatunków tych pajęczaków. W Polsce mamy bardzo fragmentaryczne dane, np. z zakładów doświadczalnych uczelni, ale dotyczą one niewielkich obszarów – powiedziała PAP.
Badaczka zaznaczyła, że pomoc użytkowników aplikacji pozwoli na zebranie znacznie większej liczby informacji.
– Jeżeli ktoś zgłosi, a najlepiej prześle nam kleszcza, który będzie należał do rzadkiego gatunku, to pojedziemy na miejsce i sprawdzimy występowanie: czy jest stałe, czy nie – podkreśliła.
Kleszcze wędrowne w Polsce. Czy nowy gatunek zadomowił się w naszym kraju?
Ekspertka wyjaśniła, że w Polsce najpopularniejsze są dwa gatunki kleszczy: pospolite i łąkowe. Pierwsze to czerwono-czarne pajęczaki występujące w całym kraju. Z kolei kleszcze łąkowe rozprzestrzeniają się ze wschodnich regionów na pozostałe województwa. Oba gatunki mogą przenosić patogeny wywołujące groźne choroby.
– Kleszcze wędrowne zachowują się inaczej niż te, które znamy. Musimy się przed nimi inaczej chronić. Są większe i biegną za swoją ofiarą, a nie czekają na nią w trawie. Do tego przenoszą inne choroby niż kleszcze pospolite i łąkowe – zaznaczyła dr Wierzbicka.
Jako przykład podała gorączkę krymsko-kongijską.
– W niektórych krajach śmiertelność w przypadku zachorowania na nią wynosi 30-40 proc. Dla porównania w Polsce śmiertelność z powodu kleszczowego zapalenia mózgu wynosi 2 proc. – podkreśliła badaczka.
– Kleszcze wędrowne są już znajdowane w Polsce. Nie wiemy jednak, czy występują tu na stałe, czy tylko przylatują na ptakach lub przechodzą na migrujących zwierzętach. Żeby mieć pewność, że ten gatunek się u nas zadomowił, musimy znaleźć wszystkie jego formy życiowe: larwę, nimfę i dorosłego osobnika – opisała.
Naukowcy nie dysponują wystarczającymi zasobami, aby samodzielnie zbadać rozległe obszary, np. teren wzdłuż całej Odry. Dlatego zdecydowali się zwrócić o pomoc do użytkowników aplikacji.
Dr Wierzbicka wskazała, że informacje o występowaniu kleszczy wędrownych będą przekazywane sanepidowi. Dzięki temu możliwe będzie ostrzeżenie lekarzy pierwszego kontaktu o ryzyku pojawienia się rzadkich chorób.
Jak działa aplikacja PragmaTick do zgłaszania kleszczy?
– Jeżeli użytkownik naszej aplikacji znajdzie na swoim ciele kleszcza, musi go usunąć, położyć na kartkę papieru i zrobić mu zdjęcie. To, jak je prawidłowo wykonać, żeby było najbardziej użyteczne dla naukowców, jest opisane w aplikacji. Użytkownik zgłasza kleszcze przez program za pomocą formularza — opisała badaczka.
Po przesłaniu zgłoszenia użytkownicy otrzymają informację zwrotną, m.in. o gatunku znalezionego kleszcza.
Dr Wierzbicka przypomniała również, że pomimo jesiennej pory kleszcze nadal pozostają aktywne. Stosunkowo wysokie temperatury sprzyjają spacerom i grzybobraniom, dlatego należy zachować ostrożność podczas przebywania w lasach.
– Wciąż jest sporo kleszczy, które można złapać. Mimo że mamy jesień, trzeba na nie uważać – podkreśliła.
Darmowa aplikacja PragmaTick jest dostępna w sklepach z aplikacjami mobilnymi. Program będzie działać co najmniej do 2029 r. Zebrane dane zostaną opracowane i opublikowane w ujęciu ogólnoeuropejskim.
Przeczytaj także: Polska współtworzy międzynarodową sieć AI. Pierwsze spotkanie w Genewie
Źródło: naukawpolsce.pl
Last Updated on 19 października, 2026 by Aleksandra Fenikowska