Dual-use: Jak polska motoryzacja może pomóc wojsku?
Aż 20 procent potencjału produkcyjnego polskiego sektora motoryzacyjnego pozostaje obecnie niewykorzystane. W związku z tym unikalne kompetencje naszych zakładów mogą i powinny zasilić krajowy przemysł obronny. Trwająca wojna w Ukrainie oraz gwałtowne przesunięcia geopolityczne mocno zmieniają rolę technologii podwójnego zastosowania (dual-use). W rezultacie baterie, energoelektronika, mikrosieci oraz systemy bezzałogowe stają się filarami nowoczesnej obronności i odporności państwa. Ponadto eksperci wskazują, że partnerstwo ElectroMobility Poland z Foxconnem oraz dofinansowanie kwotą 4,5 mld zł z KPO to ogromna szansa na stworzenie w Polsce nowoczesnego ekosystemu technologicznego.
Elektromobilność nie jest już wyłącznie projektem klimatycznym czy zwykłą transformacją transportu cywilnego. W obliczu rosnącego zagrożenia geopolitycznego technologie rozwijane na rynku pojazdów elektrycznych stają się kluczowym zapleczem dla sektora obronności oraz infrastruktury krytycznej państwa. To główny wniosek z najnowszego raportu pt. „Sektor elektromobilności na rzecz bezpieczeństwa Polski. Wstęp do strategii”. Dokument ten przygotował Instytut Sobieskiego we współpracy z European Federation for Transport and Environment (T&E) oraz Instytutem Wschodniej Flanki.
Europejski trend dual-use dociera do Polski
Doświadczenia z wojny w Ukrainie jednoznacznie pokazują, że nowoczesne pole walki opiera się na technologiach elektrycznych, elektronice mocy oraz oprogramowaniu. Z tego powodu sektory cywilny i wojskowy nakładają się na siebie w niespotykanym dotąd stopniu. Decyduje o tym rosnące znaczenie dronów, cichych napędów hybrydowych czy mobilnych magazynów energii (BESS).
Trwająca rosyjska agresja na Ukrainę stanowiła istotny kontekst dla całej analizy. Oczywiście doświadczeń z tego konfliktu nie można przekładać wprost na potencjalne rozwiązania w innych państwach europejskich. Niemniej jednak stanowią one ważną wskazówkę, gdzie szukać realnie działających synergii między sektorem elektromobilności i bezpieczeństwa. Pokazują one również, jak technologie dual-use sprawdzają się w praktyce. Zjawisko to można zaobserwować nie tylko na samym froncie, czego przykładem jest powszechne wykorzystanie bezzałogowców z napędem elektrycznym. Wpływa ono także na ogólną odporność państwa poprzez zwiększenie roli systemów BESS w ciągłości działania kluczowych instytucji.
W Europie Zachodniej światowi giganci motoryzacyjni już teraz masowo włączają się w łańcuchy dostaw dla wojska. Oto najważniejsze przykłady:
- Renault we współpracy z Thales tworzy amunicję krążącą Toutatis oraz hybrydowy pojazd taktyczny 4 TROOP, a w zakładach Le Mans uruchamia produkcję dronów.
- Daimler Truck powołał osobną markę Daimler Truck Defence, celując w 1 mld euro przychodów z sektora obronnego do 2028 r. To przykład wykorzystania szerszego zaplecza motoryzacji, nie wyłącznie technologii EV.
- Volkswagen prowadzi rozmowy z koncernami zbrojeniowymi w sprawie wykorzystania mocy produkcyjnych zakładu w Osnabrück.
Z analiz Komisji Europejskiej wynika, że Polska, obok Czech i Niemiec, dysponuje jednym z najwyższych w UE poziomów podobieństwa kompetencji motoryzacyjnych do potrzeb produkcji systemów bezzałogowych.
– Nie apelujemy o powszechne przestawienie fabryk na produkcję czołgów. Chodzi o mądre wykorzystanie synergii. Nasz przemysł motoryzacyjny i bateryjny potrafi projektować pod produkcję masową, automatyzować procesy, kontrolować koszty i szybko skalować produkcję. To unikalne kompetencje, których dzisiaj pilnie potrzebuje współczesny sektor obronny – wskazują autorzy raportu.
Projekty strategiczne: EMP i Foxconn jako akcelerator
Ważnym impulsem dla polskiego rynku jest projekt ElectroMobility Poland (EMP). Spółka EMP wskazała Foxconn jako planowanego partnera strategicznego, z udziałem podmiotu Foxtron Vehicle Technologies. Według informacji przywołanych w raporcie na ten projekt zabezpieczono już 4,5 mld zł finansowania z KPO. To przedsięwzięcie może znacząco rozwinąć technologie o charakterze dual-use w naszym kraju. Z kolei rozpoczęcie budowy i produkcji planowano odpowiednio na lata 2027 i 2029.
Ta współpraca może pomóc rozwinąć w Polsce cenne kompetencje podwójnego zastosowania (dual-use). Warunkiem jest jednak rzeczywisty transfer wiedzy, udział polskich dostawców oraz rozwój działalności badawczej. Chodzi tu przede wszystkim o:
- Rozwój krajowych kompetencji w elektronice i oprogramowaniu oraz zapewnienie możliwości audytu technologii i kontroli nad danymi i aktualizacjami.
- Rozwój bezpiecznej telematyki i integrację systemów autonomicznych.
- Rozwój dwukierunkowego przepływu energii i wykorzystania baterii pojazdów do zasilania urządzeń oraz – przy odpowiedniej instalacji – zasilania awaryjnego.
– Dziś większość wartości dodanej wytwarzanej przez polską motoryzację trafia do zagranicznych odbiorców. Mamy mocny przemysł, ale zbyt często pozostajemy dostawcą części dla cudzych produktów. ElectroMobility Poland może pomóc zmienić ten model, jeśli wokół fabryki powstaną polskie zespoły rozwijające oprogramowanie i elektronikę, a krajowi dostawcy wejdą do jej łańcucha dostaw. To szansa na budowanie własnych technologii, które mogą służyć także obronności. Kolejny obszar, w którym możemy budować przewagę, to materiały katodowe do baterii. Rozwój ich produkcji w Polsce, razem z odzyskiem metali i ich ponownym wykorzystaniem, może wzmacniać europejski łańcuch dostaw. W tych obszarach możemy tworzyć większą wartość i ograniczać strategiczne zależności – mówi Adam Guibourgé-Czetwertyński, dyrektor T&E w Polsce.
Surowce krytyczne i obieg zamknięty
Silna koncentracja przetwarzania surowców, zwłaszcza w Chinach, zwiększa znaczenie dywersyfikacji dostaw. Z tego powodu musimy rozwijać własne moce przetwórcze i recykling.
Polska posiada tu istotne atuty, w tym dwa projekty uznane za strategiczne w ramach unijnego aktu CRMA (Critical Raw Materials Act). Pierwszym z nich jest projekt Polvolt w Zawierciu, który obejmuje recykling i odzysk metali bateryjnych. Drugą kluczową inwestycją są Puławy RESP, skupiające się na separacji pierwiastków ziem rzadkich.
Kluczowe rekomendacje raportu dla rządu i przemysłu:
- Włączenie nowej mobilności do polityki bezpieczeństwa: Uznanie magazynów energii, hubów ładowania i technologii bateryjnych za elementy infrastruktury odpornościowej państwa.
- Program demonstracyjny i piaskownice regulacyjne (Sandbox Plus): Stworzenie mechanizmów ułatwiających testowanie cywilnych technologii przez wojsko. Pomoże to obniżyć bariery wejścia dla firm cywilnych i start-upów.
- Infrastruktura ładowania o podwójnym zastosowaniu: Projektowanie kluczowych hubów ładowania dużej mocy wraz z magazynami energii (BESS) w sposób umożliwiający zasilanie awaryjne służb i logistyki wojskowej.
- Zamówienia publiczne z kryterium bezpieczeństwa: Uwzględnianie w przetargach lokalizacji kompetencji, praw IP oraz ciągłości serwisu w Polsce i UE, a nie wyłącznie najniższej ceny.
- Uszczelnienie obiegu surowców wtórnych: Zatrzymywanie materiałów ze zużytych baterii w europejskim obiegu i dynamiczny rozwój odzysku metali w Polsce.
Przeczytaj także: Eksperci: zanim zapytasz AI, pomyśl sam
Źródło: pap-mediaroom.pl
Last Updated on 7 października, 2026 by Aleksandra Fenikowska