
Local content w Polsce. Najniższa cena blokuje rozwój krajowych technologii
Polskie przedsiębiorstwa mają potencjał, by odegrać istotną rolę w transformacji energetycznej kraju. Jednak rozwój local content wciąż napotyka bariery, szczególnie w zamówieniach publicznych. Zdaniem Macieja Wyczesanego, prezesa Apatora, dominacja kryterium najniższej ceny ogranicza możliwości krajowych producentów. W rezultacie przewagę zyskują dystrybutorzy zagranicznych technologii, a polski przemysł nie wykorzystuje w pełni swoich kompetencji.
– Polska ma wszelkie kompetencje do obsługi transformacji energetycznej. Oczywiście nie mamy kompetencji w zakresie atomu i technologii atomowych, ale mamy bardzo dobrych inżynierów, bardzo dobre możliwości wytwórcze, bardzo dobrą bazę technologiczną i produkcyjną. Tutaj mocno się wyróżniamy na tle Europy. Utrzymując tę bazę, możemy zbudować świetne podstawy do tego, żeby docelowo mieć możliwości ekspansji zagranicznej, ale podstawą dla polskich firm zawsze powinien być krajowy rynek – ocenia w rozmowie z agencją Newseria Maciej Wyczesany, prezes i dyrektor generalny firmy Apator, producenta rozwiązań do pomiaru, rozdziału energii, automatyki i OZE.
Local content w energetyce. Rząd stawia na krajowych dostawców
W kwietniu 2026 roku rząd ogłosił projekt „Local Content. Z korzyścią dla Polski”. Jego celem jest zwiększenie udziału krajowych przedsiębiorstw w dużych inwestycjach, szczególnie realizowanych przez spółki Skarbu Państwa.
Inicjatywę zaprezentowano w fabryce Apatora pod Toruniem. Wcześniej firma podpisała z Eneą umowę wartą około 160 mln zł. Kontrakt obejmuje dostawę kilkuset tysięcy inteligentnych liczników zdalnego odczytu, opracowanych w ramach partnerstwa innowacyjnego.
Jak podkreślono podczas konferencji, urządzenie powstało w całości w Polsce. Przy jego opracowaniu wykorzystano doświadczenie przemysłu, sektora energetycznego i środowiska naukowego.
Współpraca z Eneą Operator, należącą do grupy kontrolowanej przez Skarb Państwa, stwarza nowe perspektywy rozwoju. Dotyczy to zarówno Apatora, jak i innych krajowych przedsiębiorstw technologicznych. Ministerstwo Aktywów Państwowych przedstawia ten kontrakt jako przykład praktycznego wykorzystania zasad local content. Projekt pokazuje, jak rodzime kompetencje mogą wspierać realizację strategicznych inwestycji.
– Ministerstwo Aktywów Państwowych wykonało bezprecedensowy krok, definiując w ogóle local content, czyli budowanie komponentu krajowego nie tylko w zamówieniach publicznych, ale też w dystrybucji środków publicznych na inwestycje. Natomiast ta transformacja idzie bardzo wolno. Kryteria zostały ogłoszone, minęło pół roku, a w tym czasie większość przetargów, w których uczestniczyliśmy, i tak jako absolutną dominantę ma cenę – wskazuje prezes Apatora w rozmowie podczas konferencji EuroPOWER & OZE POWER.
Nowe zasady mają zwiększyć udział polskich firm w inwestycjach
Realizację założeń local content mają wspierać rozwiązania przygotowywane przez administrację publiczną. Jednym z nich jest metodologia pomiaru komponentu krajowego opracowywana przez GUS. Rząd przewidział również Kodeks dobrych praktyk i kluczowe wskaźniki efektywności (KPI) dla spółek z udziałem Skarbu Państwa.
Dzięki tym wskaźnikom rady nadzorcze będą mogły rozliczać zarządy z realizacji priorytetów Ministerstwa Aktywów Państwowych. Ważnym elementem jest także Polityka Zakupowa Państwa, którą rząd przyjął pod koniec marca 2026 roku.
W czerwcu premier Donald Tusk podpisał Kodeks dobrych praktyk dotyczący zwiększania udziału komponentu krajowego w strategicznych inwestycjach spółek z udziałem Skarbu Państwa. Dokument zawiera rekomendacje służące wzmacnianiu potencjału polskiej gospodarki w granicach obowiązującego prawa.
Jednym z proponowanych rozwiązań jest podział większych zamówień na części, gdy przemawiają za tym okoliczności. Takie podejście może zwiększyć konkurencyjność postępowań. Jednocześnie ułatwi dostęp do kontraktów wyspecjalizowanym wykonawcom, w tym małym i średnim przedsiębiorstwom.
– Bardzo kibicujemy kryteriom i kierunkowi, które Ministerstwo Aktywów Państwowych w tym programie obrało, niemniej jednak zmiana kryterium podmiotowego na przedmiotowe, a także dużo większa transparentność tego, kto jest rzeczywiście dostawcą danej usługi i technologii, to są elementy, które powinny być jak najszybciej zaimplementowane w politykę Ministerstwa Aktywów Państwowych w zakresie local content – postuluje Maciej Wyczesany.
Najniższa cena ogranicza konkurencyjność polskich technologii
Jedną z głównych przeszkód w rozwoju krajowego przemysłu pozostaje sposób oceny ofert w zamówieniach publicznych. Zgodnie z art. 239 ustawy Prawo zamówień publicznych zamawiający wybiera najkorzystniejszą propozycję na podstawie wcześniej określonych kryteriów.
Może kierować się najlepszym stosunkiem jakości do ceny lub kosztu. Przepisy dopuszczają także wybór oferty z najniższą ceną albo kosztem. W praktyce, zdaniem prezesa Apatora, czynnik finansowy często przeważa nad pozostałymi aspektami.
– W przypadku kiedy cena jest podstawowym kryterium, w zasadzie wszystkie inne elementy nie mają znaczenia. To powoduje, że w Polsce w tym momencie najlepiej być dystrybutorem albo integratorem obcych technologii, ponieważ wtedy zawsze wygrywa się ceną – uważa prezes Apatora. – Myślę, że podstawowym elementem jest zmiana prawa zamówień publicznych i eliminacja absolutnego kryterium ceny. Jeżeli cena jest podstawowym elementem, nie ma mowy o jakości, kryteriach cyberbezpieczeństwa, które bardzo rzadko pojawiają się w przetargach technologicznych.
Ekspert zwraca również uwagę na potrzebę większej przejrzystości postępowań. Jego zdaniem zamawiający powinni dokładniej analizować pochodzenie oferowanych rozwiązań, miejsce ich produkcji oraz zakres odpowiedzialności dostawców.
– Zmiana kryterium podmiotowego na przedmiotowe zakłada dużo większą transparentność tego, jakie technologie wchodzą w grę, gdzie one są projektowane i produkowane, kto odpowiada za serwis tych technologii. To jest kluczowy element, który powinien determinować to, czy firma zostaje wybrana w przetargu, czy nie – ocenia Maciej Wyczesany.
Local content może wzmocnić polski przemysł
Większy udział krajowych przedsiębiorstw w transformacji energetycznej ma znaczenie nie tylko dla poszczególnych producentów. Może również pobudzić innowacyjność, tworzyć miejsca pracy i wspierać rozwój specjalistycznych kompetencji.
Zaktualizowany Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) podkreśla znaczenie rodzimego sektora dostawców infrastruktury elektroenergetycznej. Jego rozwój ma wzmacniać stabilność systemu oraz bezpieczeństwo energetyczne Polski.
Rozbudowa krajowych zdolności produkcyjnych pozwoliłaby ograniczyć zależność od zagranicznych dostawców. Dotyczy to przede wszystkim strategicznych elementów infrastruktury wykorzystywanych podczas budowy i modernizacji sieci. Jednocześnie silniejsze zaplecze przemysłowe mogłoby zmniejszyć podatność gospodarki na zakłócenia w globalnych łańcuchach dostaw.
– Local content musi przede wszystkim dać bazę do budowania jak najszerszego łańcucha wartości w Polsce. Może być także podstawą do budowania wartości polskich firm i polskiej gospodarki, która może być trampoliną do budowania silnych polskich marek będących w stanie konkurować nie tylko na rynku polskim, ale także na rynkach zagranicznych. To jest podstawowy aspekt – uważa prezes Apatora.
Setki miliardów złotych szansą dla krajowych przedsiębiorstw
Założenia KPEiK wskazują, że local content może przynieść polskiej gospodarce wymierne korzyści finansowe. Szczególnie duży potencjał mają inwestycje w energetykę wiatrową oraz jądrową.
W przypadku morskich farm wiatrowych udział krajowego komponentu ma wynieść około 40 proc. Przy nakładach sięgających blisko 274 mld zł w latach 2026–2040 oznaczałoby to około 110 mld zł dla polskich przedsiębiorstw.
Jeszcze większy udział rodzimych dostawców przewiduje się w lądowej energetyce wiatrowej. Według założeń dokumentu ma on osiągnąć około 60 proc. Dzięki temu wartość generowana w kraju mogłaby wynieść 125 mld zł.
Istotne możliwości rozwoju otwiera również budowa elektrowni jądrowych. KPEiK zakłada, że przy pierwszym reaktorze udział local content osiągnie około 40 proc. W kolejnych przedsięwzięciach wskaźnik ten ma stopniowo rosnąć. Łączna wartość przypadająca krajowym firmom może sięgnąć około 100 mld zł.
Realizacja tych założeń zależy jednak od skutecznego wdrożenia mechanizmów wspierających polskich wykonawców. Bez zmian w praktyce zamówień publicznych potencjał krajowego przemysłu może pozostać niewykorzystany.
Przeczytaj także: Ruch oczu i algorytmy zdradzą ukryty stres. Nowe technologie pomogą diagnozować problemy psychiczne żołnierzy
Źródło: biznes.newseria.pl
Last Updated on 19 listopada, 2026 by Aleksandra Fenikowska
