Ruch oczu i algorytmy zdradzą ukryty stres. Nowe technologie pomogą diagnozować problemy psychiczne żołnierzy

Ruch oczu i algorytmy zdradzą ukryty stres. Nowe technologie pomogą diagnozować problemy psychiczne żołnierzy

Sztuczna inteligencja, śledzenie ruchu oczu i pomiary reakcji organizmu mogą pomóc we wczesnym wykrywaniu depresji oraz zespołu stresu pourazowego u żołnierzy. Wojskowy Instytut Medyczny rozwija stanowisko diagnostyczne wykorzystujące nowoczesne technologie. Równolegle powstaje aplikacja oferująca anonimowe wsparcie wojskowym i ich rodzinom. Eksperci podkreślają jednak, że rozwiązania cyfrowe mają wspomagać specjalistów, a nie zastępować bezpośredni kontakt z pacjentem.

– AI i nowa technologia są w stanie dokonać pewnego przełomu diagnostycznego. Obecnie traktujemy je jako kolejny etap diagnozy, kolejne narzędzie, ponieważ do tej pory diagnoza psychologiczna i psychiatryczna opierała się na tym, co obserwowaliśmy w wywiadzie psychologiczno-psychiatrycznym, co uzyskaliśmy poprzez standaryzowane testy psychologiczne – mówi agencji Newseria Marta Górska, psycholog i psychotraumatolog z Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii w Wojskowym Instytucie Medycznym – Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie.

Nowe technologie przyspieszą diagnostykę

Nowoczesne rozwiązania umożliwiają dokładniejszą obserwację reakcji organizmu na stres. Dzięki temu specjaliści mogą szybciej rozpoznawać niepokojące sygnały i lepiej oceniać kondycję psychiczną pacjentów.

– Jesteśmy w stanie dokonywać pomiarów w czasie rzeczywistym i prowadzić terapie ekspozycyjne, czyli takie, które przenoszą nas do rzeczywistego trudnego środowiska, w którym pacjent doświadczył traumy – wskazuje Marta Górska. – Mamy urządzenia ubieralne, bioczujniki, które są obecne na rynku i które stale się rozwijają, opieramy się również na algorytmach, modelach predykcyjnych i przede wszystkim na multimodalnej ocenie funkcjonowania człowieka, która w czasie rzeczywistym rejestruje odpowiedzi i reakcje.

Takie narzędzia mogą znaleźć zastosowanie zarówno w wojsku, jak i w diagnostyce osób cywilnych. Szczególnie istotna jest możliwość wykrywania objawów, których nie zawsze udaje się dostrzec podczas tradycyjnej rozmowy.

– Nowa technologia pomaga przede wszystkim zobaczyć to, czego nie widzimy na pierwszy rzut oka. Często widzimy żołnierza, który cały czas trzyma gardę, chce być silny, niepokonany. Jeśli używamy nowej technologii, jesteśmy w stanie pokazać czynniki wydolności czy czynniki odporności: widzimy bicie serca, tętno, tor oddechowy, czyli to, czy ten żołnierz jest w stresie – wyjaśnia ekspertka WIM-PIB. – Mamy też urządzenie, które rejestruje ruch gałek ocznych – na podstawie fiksacji wzroku możemy ocenić również poziom pobudzenia układu autonomicznego.

Ruch gałek ocznych może ujawniać zaburzenia psychiczne

Potencjał tej metody analizował polski zespół naukowców m.in. z SWPS i Akademii Leona Koźmińskiego. Badacze połączyli technologię śledzenia wzroku ze sztucznymi sieciami neuronowymi. Ich celem było opracowanie narzędzia wspierającego wczesne wykrywanie zaburzeń psychicznych i neurologicznych.

W badaniu uczestniczyło 101 osób, w tym pacjenci z depresją, lękiem społecznym oraz przedstawiciele grupy kontrolnej. Podczas oglądania fotografii twarzy rejestrowano ruchy ich gałek ocznych. Następnie uzyskane dane poddano analizie.

Wyniki wskazały na różnice w sposobie kierowania uwagi wzrokowej. Osoby z depresją częściej koncentrowały się na negatywnych bodźcach. Natomiast uczestnicy z lękiem społecznym wykazywali większą aktywność podczas skanowania twarzy. Opracowane narzędzie osiągnęło skuteczność na poziomie 60–70 proc. w rozróżnianiu obu zaburzeń.

Sztuczna inteligencja wesprze ocenę stanu psychicznego żołnierzy

W Wojskowym Instytucie Medycznym zbudowano również stanowisko diagnostyczne wyposażone w aparaturę do pomiarów psychofizjologicznych. Gromadzone informacje mają posłużyć do opracowania algorytmów AI wspierających ocenę zdrowia psychicznego.

System będzie porównywał reakcje badanych z wzorcami charakterystycznymi dla określonych grup pacjentów. Dotyczy to m.in. osób z depresją oraz zespołem stresu pourazowego (PTSD). W przyszłości rozwiązanie może ułatwić identyfikację żołnierzy wymagających pogłębionej diagnostyki.

– Na tej podstawie będziemy mieli grupę porównawczą i będziemy mogli wspierać się w procesie diagnozy. AI dzięki uczeniu maszynowemu będzie mogła wskazać, które osoby będą wymagały dalszej diagnostyki, a które nie. Może być to wykorzystane w procesie rekrutacji dużych grup do wojska – mówi Marta Górska. – Aplikacje i telemedycyna są już rozwinięte. Clou polega na tym, żeby zbierane dane umieć łączyć, by wcześniej wykrywać zmianę i koncentrować uwagę specjalistów właśnie tam, gdzie ona jest najbardziej wymagana.

Aplikacja fortis.army zapewni anonimowe wsparcie

Równolegle WIM, we współpracy z grupą CasusBTL, rozwija aplikację fortis.army. Rozwiązanie ma ułatwić dostęp do pomocy osobom zmagającym się z problemami zdrowia psychicznego. Projekt uwzględnia także potrzeby rodzin wojskowych i pracowników resortu obrony narodowej.

– Aplikacja powstała z uwagi na to, że widzimy potrzebę wzmocnienia opieki nad żołnierzem. Nadal spotykamy się z sytuacjami, że żołnierz wstydzi się problemów zdrowia psychicznego. Chcemy dać narzędzie i stworzyć cały system pomocy nakierowany na żołnierza, jego psychoedukację, narzędzia do relaksacji oraz przede wszystkim przekierowanie do specjalistycznej pomocy – mówi kpt. lek. Daria Domaradzka z Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB.

Aplikacja ma umożliwiać anonimowe przeprowadzanie badań przesiewowych, korzystanie z materiałów edukacyjnych i uzyskiwanie informacji o dostępnych formach pomocy.

Jej funkcjonowanie będzie opierało się na czterech filarach. Pierwszy obejmie krótki test kliniczny oceniający nastrój, apatię, stres, lęk, sen oraz objawy PTSD. Drugi zapewni przekierowanie do odpowiednich specjalistów. Kolejny udostępni narzędzia do codziennej profilaktyki i samodzielnej pracy nad kondycją psychiczną. Ostatnim elementem będzie system monitorowania połączony z centrum telemonitoringu analizującym alerty.

Dzięki temu użytkownicy będą mogli obserwować zmiany swojego samopoczucia i sprawdzać wyniki kolejnych testów.

– Ten system jest ogólnodostępny. Będzie mógł z niego skorzystać każdy żołnierz. Kierunkujemy się na rodziny żołnierzy oraz pracowników resortu obrony narodowej. Chcemy, żeby żołnierz mógł śledzić postępy oraz mieć wgląd w wyniki testów, jakie wypełni. Jeśli w tym screeningu wyjdzie, że dzisiaj prezentuje objawy lękowe, to na przestrzeni czasu będzie mógł ocenić, działając w tej aplikacji, czy te objawy się wzmacniają, czy ustępują – zapowiada kpt. Daria Domaradzka.

Technologia nie zastąpi kontaktu ze specjalistą

Mimo rozwoju nowych metod diagnostycznych eksperci podkreślają znaczenie bezpośredniej relacji z pacjentem. Algorytmy mogą wspierać rozpoznawanie zaburzeń i analizować dane, jednak ostateczna ocena wymaga wiedzy oraz doświadczenia specjalisty.

– Musimy pamiętać, że to wszystko nie jest w odłączeniu od diagnosty. My zawsze będziemy obecni jako psychologowie i terapeuci. Jesteśmy bardzo potrzebni, ponieważ bez relacji terapeutycznej z drugim człowiekiem, bez rozmowy i podstawowego kontaktu nie jesteśmy w stanie prowadzić tego typu badania – wskazuje Marta Górska. – Technologia ma ułatwić, ale nie prowokować nas do pójścia na łatwiznę, dlatego szczególnie ważne jest to, żebyśmy nadal pamiętali, że wywiad, obserwacja i kontakt z drugim człowiekiem są najważniejsze.

Niedobór psychologów i psychiatrów w polskim wojsku

Rozwój cyfrowych narzędzi nabiera szczególnego znaczenia w kontekście braków kadrowych wojskowej służby zdrowia. Skalę problemu przedstawiono w raporcie WIM „Przywrócić rangę, zatrzymać talenty – strategia rewitalizacji korpusu lekarzy Sił Zbrojnych RP. Diagnoza deficytów kadrowych oraz program reform strukturalnych wojskowej służby zdrowia”.

Według danych przytoczonych w ubiegłorocznym opracowaniu bezpośrednie wsparcie psychologiczne w jednostkach wojskowych zapewniało 255 specjalistów. Oznaczało to średnio 825 żołnierzy przypadających na jednego psychologa. Tymczasem rekomendowane standardy NATO przewidują jednego specjalistę na 300–500 wojskowych.

Problemy kadrowe dotyczą także opieki psychiatrycznej. Zgodnie z danymi z 2025 roku w Siłach Zbrojnych RP służbę pełniło zaledwie 13 czynnych psychiatrów wojskowych. Ponadto około 20 lekarzy odbywało specjalizację w tej dziedzinie.

W tej sytuacji rozwijane technologie mogą usprawnić wstępną ocenę stanu psychicznego żołnierzy i ułatwić kierowanie pacjentów do odpowiednich specjalistów. Nie rozwiązują jednak problemu niedoboru personelu, który pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań wojskowej opieki zdrowotnej.

Przeczytaj także: AI i nowe technologie w centrum rekomendacji B20. Comarch reprezentował polski sektor technologiczny na szczycie w USA


Źródło: biznes.newseria.pl

Last Updated on 19 listopada, 2026 by Aleksandra Fenikowska

Udostępnij
TAGS