Wchodzący na rynek pracy muszą się odnaleźć w świecie AI. Odwaga i krytyczne myślenie wśród kompetencji przyszłości
Myślenie analityczne, kreatywność, elastyczność oraz umiejętność ciągłego uczenia się będą coraz ważniejsze na rynku pracy. Tak wynika z raportu World Economic Forum „Future of Jobs 2025”. Rozwój AI zmienia wymagania wobec pracowników, ale nie eliminuje znaczenia ludzkich kompetencji. Zdaniem ekspertów szczególnie istotne staną się ciekawość świata, odwaga i zdolność krytycznego myślenia.
– Kompetencje przyszłości to jest dzisiaj temat najważniejszych dyskusji, ponieważ młodzi ludzie bardzo często obawiają się sztucznej inteligencji, uznając, że jest to zagrożenie dla nich i ich kariery, że nie ma dla nich miejsca na tej scenie pracy. Myślę, że to jest błędne. Pojawiają się głosy, że sztuczna inteligencja jest czymś, co radykalnie zmieni świat i rzeczywiście tak jest – mówi agencji Newseria Leszek Skiba, prezes Instytutu Sobieskiego. – Zwłaszcza standardowe aktywności zawodowe: księgowa, prawnik, ale też analityk danych to obszary, gdzie sztuczna inteligencja wygrywa, ale zawsze potrzebny jest człowiek, który musi ją nadzorować.
Według prognoz World Economic Forum zmiany technologiczne, gospodarcze i demograficzne doprowadzą do powstania 170 mln nowych miejsc pracy do 2030 roku. Jednocześnie zniknąć może 92 mln dotychczasowych stanowisk. Raport wskazuje również, że 39 proc. obecnych umiejętności pracowników ulegnie zmianie lub straci na znaczeniu.
– Sztuczna inteligencja potrzebuje nie tylko litu i jonu czy megawatów, ale także ludzi, którzy będą potrafili tworzyć najnowsze rozwiązania. To są dzisiaj kompetencje przyszłości, których bardzo potrzebujemy – mówi Jadwiga Emilewicz, wiceprezeska Instytutu Sobieskiego.
AI budzi obawy pracowników
Z ogólnopolskiego badania Personnel Service wynika, że 26 proc. pracujących Polaków postrzega rozwój AI i automatyzacji jako największe zagrożenie dla zatrudnienia w ciągu najbliższych pięciu lat. Jednocześnie 17 proc. ankietowanych bezpośrednio obawia się utraty swojego stanowiska.
– Jesteśmy na potężnym zakręcie w rozwoju cywilizacji. Toczymy wojny nie tylko fizyczne, takie jak Rosja z Ukrainą, ale także technologiczne, o algorytmy, energetykę, ale także o talenty. Rzeczywistość bardzo przyspieszyła i przewidzenie tego, jakie kompetencje będą potrzebne jutro, jest niezwykle trudne. Powinniśmy przekazać młodym ludziom, że rzeczywistość jest niepewna i to, czego mogą się nauczyć na uniwersytecie, to przede wszystkim zdolność krytycznego myślenia. Być może to jest ostatnie pokolenie, które je kształci samodzielnie, bez algorytmów – uważa Jadwiga Emilewicz.
Kompetencje przyszłości to nie tylko znajomość technologii
Raport WEF przewiduje, że do 2030 roku szczególnie wzrośnie zapotrzebowanie na umiejętności związane z AI, analizą danych i cyberbezpieczeństwem. Równie ważne pozostaną zdolności poznawcze, odporność psychiczna oraz umiejętność współpracy. W wielu zawodach niezbędne będzie łączenie wiedzy technologicznej z kompetencjami społecznymi.
Podobne wnioski przedstawia Microsoft w raporcie „Work Trend Index 2026”. Połowa badanych użytkowników AI wskazała kontrolę jakości wyników jako jedną z najważniejszych ludzkich umiejętności. Z kolei 46 proc. zwróciło uwagę na myślenie krytyczne, pozwalające analizować informacje i podejmować uzasadnione decyzje.
– Być może to czas powrotu do tradycyjnego myślenia o uniwersytecie jako platońskiej akademii, czyli miejscu, gdzie uczymy się pewnych kompetencji, rozumienia świata, czytania tekstów, czasami tekstów filozoficznych, bo być może tam są odpowiedzi na frapujące nas dzisiaj pytania. Powinniśmy powrócić do uniwersytetu, który uczy uniwersalnie, a nie zawodu. Ktoś, kto umie myśleć, będzie się potrafił nauczyć zawodu bardzo szybko – mówi wiceprezeska Instytutu Sobieskiego.
Edukacja powinna rozwijać samodzielne myślenie
Zdaniem ekspertów przygotowanie młodych ludzi do zmieniającego się rynku pracy wymaga czegoś więcej niż przekazywania wiedzy zawodowej. Ważne jest również rozwijanie samodzielności, ciekawości oraz gotowości do podejmowania nowych wyzwań.
– Młodzi ludzie w większym stopniu potrzebują inspiracji i wezwania do działania. Nie tylko potrzebują, aby wyjaśniać im świat – jak na uczelni, ale też przemówić do nich poprzez przykład bardzo ciekawych gości, że warto być odważniejszym i podjąć działanie, aby zmienić świat, który widzą dookoła – podkreśla Leszek Skiba.
Takie założenia przyświecały inicjatywie Young Sobieski, zorganizowanej podczas Forum Idee dla Polski 19 października w Warszawie. Program skierowano do młodych uczestników zainteresowanych kształtowaniem przyszłości kraju.
W ramach spotkań i warsztatów mieli oni okazję rozmawiać z przedstawicielami biznesu, nauki oraz administracji publicznej. Wspólnie pracowali także nad rozwiązaniami dotyczącymi najważniejszych wyzwań społecznych i gospodarczych. Poruszano m.in. kwestie ochrony zdrowia, demografii, sztucznej inteligencji i obronności.
Organizatorzy podkreślali potrzebę większego zaangażowania młodego pokolenia w debatę publiczną. Ich zdaniem dyskusje o przyszłości Polski zbyt często ograniczają się do zamkniętych środowisk eksperckich. Tymczasem młodzi ludzie powinni mieć możliwość współtworzenia nowych rozwiązań.
Od obaw o przyszłość do odwagi działania
– Młodzi ludzie szukają konkretnych postaci, które mogą być dla nich przewodnikami po świecie dorosłych. Ciągle słyszą o ryzykach związanych z przyszłością i myślę, że to jest wielka okazja, żeby zobaczyć kogoś, kto może zarazić ich pasją, odwagą, ciekawością i tymi cechami, które są dzisiaj szczególnie ważne – wskazuje prezes Instytutu Sobieskiego. – Młodzi ludzie czasem popadają w apatię wynikającą z negatywnych, katastroficznych wizji przyszłości. My chcemy im pokazać, że przyszłość jest wezwaniem do działania. Na pewno podczas kolejnego forum ponowimy tę inicjatywę, ale w trakcie roku będziemy zapraszać młodych na ciekawe spotkania i warsztaty.
Przeczytaj także: Płyn o strukturze kryształu… ze światła. Uzyskano fazę nadstałą w temperaturze pokojowej
Źródło: biznes.newseria.pl
Last Updated on 12 listopada, 2026 by Aleksandra Fenikowska