Jelita a zdrowie psychiczne. Nowe ustalenia naukowców
Coraz więcej badań wskazuje, że zdrowie psychiczne nie zależy wyłącznie od funkcjonowania mózgu. Naukowcy coraz częściej analizują rolę jelit i ich wpływ na procesy zapalne i reakcje na stres. Zwracają uwagę również na możliwy związek z rozwojem objawów depresyjnych. Najnowsze badania przedkliniczne sugerują, że zaburzenia bariery jelitowej mogą być jednym z mechanizmów łączących przewlekły stres z pogorszeniem kondycji psychicznej. Choć wyniki te nie oznaczają jeszcze przełomu terapeutycznego, wyznaczają nowy kierunek badań nad biologicznymi podstawami zdrowia psychicznego.
Związek jelit z funkcjonowaniem mózgu
Coraz więcej badań potwierdza istnienie ścisłego powiązania pomiędzy układem pokarmowym a mózgiem. Zależność ta określana jest jako oś jelita–mózg. Obejmuje ona mechanizmy nerwowe, immunologiczne i metaboliczne. Dzięki nim zmiany zachodzące w jelitach mogą wpływać na funkcjonowanie mózgu. W ostatnich latach szczególną uwagę poświęca się barierze jelitowej. Odpowiada ona za kontrolę przenikania substancji z jelit do krwiobiegu. Jej prawidłowe funkcjonowanie ma znaczenie nie tylko dla zdrowia metabolicznego, lecz także dla procesów zapalnych, które mogą oddziaływać na układ nerwowy.
Przewlekły stres a zespół nieszczelnego jelita
Badania wskazują, że przewlekły stres może osłabiać barierę jelitową. W efekcie dochodzi do zwiększenia przepuszczalności jelit. W takim stanie do krwiobiegu mogą przedostawać się bakterie oraz ich fragmenty. To z kolei sprzyja rozwojowi reakcji zapalnej w organizmie. Stan zapalny jest coraz częściej opisywany jako czynnik towarzyszący depresji. Nie oznacza to jednak bezpośredniej przyczyny choroby. Naukowcy podkreślają natomiast, że procesy zapalne mogą nasilać objawy depresyjne. Jednocześnie mogą one wpływać na funkcjonowanie mózgu.
Rola reeliny
Najnowsze badania przedkliniczne, prowadzone przez naukowców z University of Victoria, koncentrowały się na białku zwanym reeliną. Jest to glikoproteina występująca m.in. w mózgu, krwi, wątrobie oraz jelitach. Znana jest ona z kluczowej roli w rozwoju i funkcjonowaniu układu nerwowego. W modelach badawczych wykazano, że przewlekły stres prowadzi do obniżenia poziomu reeliny w jelitach. Co istotne, pojedyncze podanie tego białka przywracało jego prawidłowy poziom oraz poprawiało integralność bariery jelitowej.
Reelina, jelita i objawy depresyjne
Reelina odgrywa ważną rolę w regeneracji komórek wyściełających jelita. Komórki te odnawiają się bardzo szybko, zwykle co cztery do pięciu dni. Ma to kluczowe znaczenie dla utrzymania szczelności bariery jelitowej i ochrony organizmu przed czynnikami zewnętrznymi. Autorzy badań zwracają również uwagę, że wcześniejsze analizy wykazały obniżony poziom reeliny w mózgu osób z ciężkim zaburzeniem depresyjnym. Może to sugerować istnienie wspólnego mechanizmu biologicznego łączącego funkcjonowanie jelit i procesy zachodzące w układzie nerwowym.
Znaczenie odkryć i ograniczenia badań
Naukowcy podkreślają, że uzyskane wyniki mają charakter przedkliniczny i nie mogą być bezpośrednio przenoszone na praktykę kliniczną. Celem badań było zrozumienie mechanizmów biologicznych leżących u podstaw zależności między stresem, jelitami i zdrowiem psychicznym, a nie opracowanie nowej metody leczenia depresji. Jednocześnie badania te wzmacniają hipotezę, że przyszłe strategie terapeutyczne mogą wymagać bardziej kompleksowego podejścia, uwzględniającego zarówno funkcjonowanie mózgu, jak i układu pokarmowego.
Wnioski
Najnowsze ustalenia naukowców wskazują, że jelita mogą odgrywać istotną rolę w mechanizmach związanych ze zdrowiem psychicznym. Przewlekły stres może prowadzić do zaburzeń bariery jelitowej, a zmiany poziomu reeliny mogą łączyć procesy zachodzące w jelitach z funkcjonowaniem mózgu i objawami depresyjnymi. Choć do zastosowań klinicznych droga pozostaje daleka, badania te wyznaczają nowy kierunek w analizie biologicznych podstaw zdrowia psychicznego.
Przeczytaj także: Popularne napoje dosłownie „rozpuszczają” zęby Polaków
Opracowanie własne na podstawie: sciencedaily.com
Last Updated on 6 lutego, 2026 by Karolina Bandulet