Kofeina a impulsywność – zaskakujące wyniki badań
Wielu managerów oraz pracowników operacyjnych traktuje kawę jako niezbędne narzędzie do utrzymania czujności podczas nocnych dyżurów. Jednak najnowsze badania przeprowadzone przez naukowców z University of Texas at El Paso (UTEP) sugerują, że ten powszechny nawyk niesie ze sobą nieoczekiwane skutki. Zespół badawczy, w skład którego weszli Erick Saldes, Paul Sabandal oraz Kyung-An Han, opublikował wyniki w prestiżowym czasopiśmie iScience. Wskazują one jednoznacznie, że kofeina spożywana w porze nocnej znacząco zwiększa zachowania impulsywne, co może prowadzić do podejmowania ryzykownych działań.
Mechanizm działania stymulantów w nocy
Badania przeprowadzono na muszkach owocowych z gatunku Drosophila melanogaster. Gatunek ten jest powszechnie stosowany w nauce, ponieważ jego układy genetyczne i nerwowe wykazują istotne podobieństwa do ludzkich. Naukowcy odkryli, że wpływ, jaki wywiera kofeina, jest ściśle uzależniony od pory dnia. Eksperymenty polegały na ekspozycji organizmów na silny strumień powietrza, który naturalnie skłania je do zatrzymania się. Okazało się, że osobniki przyjmujące kofeinę w nocy miały znacznie większy problem z zahamowaniem ruchu. Przejawiały one impulsywne, a wręcz lekkomyślne latanie mimo niekorzystnych warunków zewnętrznych. Warto podkreślić, że kofeina podawana w ciągu dnia nie wywoływała identycznych skutków behawioralnych.
Różnice płciowe w reakcji na kawę
Analiza dostarczyła również ważnych informacji na temat różnic w wrażliwości organizmów na stymulanty. Mimo że u obu płci odnotowano podobny poziom substancji w organizmie, to samice wykazywały znacznie silniejszy wzrost impulsywności po nocnym spożyciu. Profesor Kyung-An Han zauważa, że za ten stan odpowiadają specyficzne czynniki genetyczne i fizjologiczne, a nie hormony takie jak estrogen. Zrozumienie tych mechanizmów pozwala lepiej pojąć, jak nocna fizjologia moduluje efekty działania używek. Sugeruje to jednocześnie, że kobiety mogą być bardziej podatne na negatywne skutki behawioralne wynikające z nocnego wspierania się kawą.
Implikacje dla bezpieczeństwa i higieny pracy
Wyniki opisywane przez badaczy z UTEP oraz University of Illinois College of Medicine Peoria są szczególnie istotne dla sektorów opartych na pracy zmianowej. Dotyczy to zwłaszcza personelu medycznego oraz żołnierzy, u których kofeina jest powszechnym sposobem na walkę ze zmęczeniem. W tych branżach zwiększona impulsywność może bezpośrednio przekładać się na błędy operacyjne oraz obniżenie standardów bezpieczeństwa. Skoro około 85% dorosłych regularnie sięga po tę substancję, zrozumienie jej wpływu na procesy decyzyjne staje się kluczowe. Odpowiedzialne zarządzanie wydajnością wymaga zatem uwzględnienia biologicznych kosztów stymulacji w porze nocnej.
Przeczytaj także: Tkanka tłuszczowa „zapomina” o otyłości – przełomowe badania
Opracowanie na podstawie: scitechdaily.com
Last Updated on 24 marca, 2026 by Karolina Bandulet