Rozporządzenie PPWR a przyszłość opakowań

Ilość odpadów opakowaniowych przypadająca na jednego mieszkańca Europy rośnie z roku na rok. Dzieje się tak pomimo głośnych deklaracji korporacji o przejściu na model gospodarki obiegu zamkniętego. Dlatego Bruksela postanowiła skończyć z fragmentarycznym ujęciem tematu i różnicami w przepisach krajowych. Urzędnicy sięgnęli po najsilniejszy instrument prawny, jakim jest unijne rozporządzenie PPWR (rozporządzenie UE 2025/40). Rada przyjęła je 19 grudnia 2024 roku, a samo prawo weszło w życie 11 lutego 2025 roku. Kraje członkowskie zastosują je bezpośrednio, bez potrzeby wdrażania go do lokalnych przepisów. Warto dodać, że takie rozwiązanie ułatwi życie firmom działającym transgranicznie. Nowe regulacje mają za zadanie ujednolicić zasady gry na całym rynku unijnym.

Zasadnicza część nowych przepisów zacznie obowiązywać już od 12 sierpnia 2026 roku. Nastąpi to po upływie 18-miesięcznego okresu przejściowego. Zmiana ta dotknie niemal każdy etap łańcucha dostaw. Obejmie ona producentów, importerów, dystrybutorów, detalistów oraz sklepy internetowe. Dodatkowo przepisy dotykają podmioty, które obejmuje rozszerzona odpowiedzialność producenta (EPR). Unia Europejska stawia przed rynkiem twarde cele redukcyjne. Ilość generowanych odpadów na mieszkańca ma spaść o 5% do 2030 roku. Następnie rynek musi odnotować spadek o 10% do 2035 roku oraz o 15% do 2040 roku w porównaniu z rokiem 2018. Cele te obejmują także odpady po żywności z gospodarstw domowych. Nowe prawo uderza bezpośrednio w źródło problemu. Chodzi przede wszystkim o nadmierne zużycie surowców pierwotnych i brak bodźców do ponownego użycia.

Wojna z pustą przestrzenią i projektowanie pod recykling

Jednym z najbardziej odczuwalnych wymogów nowego prawa jest bezwzględny nakaz minimalizacji opakowań. Producenci muszą odchudzić je pod względem masy i objętości. Przepisy PPWR wprost zakazują stosowania zbędnych warstw, podwójnych denek czy plastikowych elementów dekoracyjnych. Wyjątkiem są uzasadnione względy techniczne lub higieniczne. Co więcej, od 2030 roku dla paczek wysyłkowych i transportowych wejdzie sztywny limit pustej przestrzeni. Wolne miejsce nie może przekraczać 50% całkowitej objętości kartonu w stosunku do zapakowanego produktu. Każdy konsument, który otrzymał kiedyś mały przedmiot w wielkim pudle, doskonale rozumie sens tej zmiany.

Jednak na tym nie koniec rewolucji. Do 2030 roku wszystkie opakowania na rynku UE muszą spełniać kryteria projektowania pod recykling (Design for Recycling – DfR). Produkty muszą osiągać co najmniej klasę C. Odpowiada to efektywnemu recyklingowi na poziomie minimum 70% masy opakowania. Klasa B oznacza próg 80%, a najwyższa klasa A to aż 95% recyklowalności. Unia bezlitośnie wycofa z obrotu wszystko poniżej 70%. Dotyczy to na przykład złożonych laminatów wielomateriałowych lub produktów z ciemnymi barwnikami. Od 2035 roku wejdzie z kolei wymóg recyklowalności „w skali” (at scale). Oznacza to, że co najmniej 75% populacji Unii Europejskiej musi mieć realny dostęp do danej technologii przetwarzania.

Obowiązkowy recyklat i ostre zakazy

Nowe przepisy wprowadzają także konkretne progi dotyczące minimalnej zawartości materiałów z odzysku w opakowaniach plastikowych. Na przykład jednorazowe butelki na napoje do 3 litrów muszą zawierać minimum 30% recyklatu do 2030 roku. Taki sam próg dotyczy innych plastikowych opakowań PET przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Do 2040 roku ten próg dla butelek wzrośnie do 65%, a dla PET do kontaktu z żywnością do 50%. Dla opakowań z innych tworzyw sztucznych mających kontakt z żywnością progi są niższe. Wynoszą one 10% do 2030 roku oraz 25% do 2040 roku. Pozostałe opakowania z plastiku bez kontaktu z żywnością muszą osiągnąć 35% recyklatu do 2030 roku i aż 65% do 2040 roku. W rezultacie te obostrzenia już teraz wywołują ogromny popyt na surowce wtórne. To zjawisko drastycznie podbija ceny recyklatów PET na rynkach europejskich. Szczegółową metodologię weryfikacji Komisja określi do końca 2026 roku.

Równolegle wielkie zmiany czekają sektor HoReCa oraz opakowania wielorazowe. W branży napojów producenci muszą oferować minimum 10% wolumenu w systemach wielorazowych do 2030 roku. Cel na 2040 rok wynosi w tym przypadku 40%. Dla opakowań transportowych (z wyłączeniem tektury) cel przewiduje 40% do 2030 roku i 70% do 2040 roku. Już w 2027 roku restauracje i bary będą miały prawny obowiązek umożliwić klientom pakowanie dań na wynos do ich własnych pojemników. Co więcej, zgodnie z założeniami PPWR, od 2030 roku z półek sklepowych, gastronomii i hoteli całkowicie znikną określone produkty. Na przykład Unia wycofa jednorazowe plastikowe opakowania na świeże owoce i warzywa poniżej 1,5 kg. Znikną też miniaturowe saszetki porcyjne (ketchup, cukier) oraz miniaturowe kosmetyki hotelowe. Zakaz obejmie również jednorazowe naczynia w restauracjach szybkiej obsługi do konsumpcji na miejscu.

Kaucja na poziomie 90% i cyfrowe paszporty

Ważnym filarem nowej polityki stał się obligatoryjny system depozytowo-kaucyjny (DRS). W Polsce system ten wszedł w życie 1 października 2025 roku. Obywatele zwracają butelki plastikowe do 3 l, szklane wielorazowe do 1,5 l oraz puszki aluminiowe do 1 l. Przepisy PPWR nakazują, aby kraje członkowskie zapewniły oddzielną zbiórkę takich opakowań na poziomie co najmniej 90% wagowo. Sklepy o powierzchni powyżej 200 m² muszą obowiązkowo uczestniczyć w systemie i zwracać pieniądze. Ponieważ zarządzanie tym procesem jest skomplikowane, przedsiębiorcy mają obowiązek prowadzenia ewidencji w systemie BDO. Sam system kaucyjny musi gwarantować równy dostęp dla operatorów i przejrzystość finansową.

Warto dodać, że od 12 sierpnia 2026 roku wejdą też ostre restrykcje dotyczące zakazu stosowania substancji PFAS w opakowaniach mających kontakt z żywnością. Ograniczenia obejmą również łączną zawartość ołowiu, kadmu, rtęci i chromu VI. Kolejnym krokiem milowym będzie ujednolicone etykietowanie z piktogramami, kodami kreskowymi i kodami QR. Komisja Europejska wskazała w wytycznych z marca 2026 roku, że od 12 sierpnia 2028 roku państwa członkowskie nie mogą utrzymywać własnych systemów znakowania. W ten sposób urzędnicy zlikwidują dodatkowe koszty dla firm działających na rynku transgranicznym.

Obowiązkowe deklaracje i surowe kary

Wprowadzenie unijnego rozporządzenia PPWR zmienia całkowicie zasady odpowiedzialności biznesu. Każdy typ opakowania musi posiadać deklarację zgodności (EU Declaration of Conformity). Inwestorzy oprą ją na szczegółowej dokumentacji technicznej. Unia wprowadzi opłaty ekomodulowane w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR). Przepisy uzależnią je z tego powodu od klasy recyklowalności i ilości recyklatu. Państwa członkowskie muszą do 12 lutego 2027 roku ustanowić surowe sankcje za naruszenia. Kraje wprowadzą dotkliwe kary finansowe oraz zakazy wprowadzania produktów do obrotu. Dlatego firmy nie mogą odkładać przygotowań na później. Liderzy biznesu powinni już dziś przeprowadzić audyt swojego portfolio i dostosować procesy do nowych wymagań prawnych.

Przeczytaj także: Morskie farmy wiatrowe a rynek pracy

Opracowanie na podstawie: akademiaesg.pl

Last Updated on 29 maja, 2026 by Karolina Bandulet