
Coraz mniej optymizmu w ocenie finansów Polaków. Wielu rezygnuje z przyjemności, by uniknąć zaległości
88 proc. Polaków deklaruje brak zaległości w regulowaniu zobowiązań. Nie oznacza to jednak, że zarządzanie domowym budżetem przychodzi im z łatwością. Wielu ogranicza wydatki i rezygnuje z przyjemności, aby terminowo opłacać rachunki. Jak wynika z raportu KRUK „Indeksy Finansowe 2026”, coraz ostrożniej oceniamy również swoją sytuację materialną. Dzień bez Długów, obchodzony 17 listopada, ma zachęcać do otwartych rozmów o zadłużeniu. Tegoroczna inicjatywa zwraca także uwagę na codzienny wysiłek osób odpowiedzialnie zarządzających finansami.
– W tegorocznym Dniu bez Długów chcielibyśmy zwrócić uwagę na 88 proc. badanych Polaków, którzy odpowiedzieli nam w „Indeksach Finansowych”, że nie mają zadłużenia. Są to osoby, które regularnie weryfikują swoje domowe budżety, ale nie jest powiedziane, że z łatwością przychodzi im zarządzanie nimi – mówi agencji Newseria Agnieszka Salach, rzeczniczka prasowa KRUK SA.
Terminowe płatności kosztem codziennych przyjemności
Raport „Czy zasady wciąż się liczą? O odpowiedzialności w finansach i codziennych decyzjach” powstał na podstawie badania przeprowadzonego w maju 2026 roku przez SW Research na zlecenie KRUK-a. Wzięło w nim udział 1022 dorosłych Polaków. Aż 96 proc. respondentów deklaruje, że kieruje się określonymi zasadami zarządzania pieniędzmi.
Niemal połowa ankietowanych rezygnuje z dodatkowych wydatków, aby w pierwszej kolejności opłacić rachunki, raty i czynsz. Z powodów finansowych 71,7 proc. przynajmniej czasami ogranicza przyjemności, a 34,3 proc. robi to często. W ciągu ostatnich 12 miesięcy trudności z terminowym regulowaniem zobowiązań doświadczyło 21,7 proc. respondentów. Spośród nich 67,6 proc. uznało problemy za przejściowe, natomiast 15,4 proc. określiło je jako poważne.
– Jak pokazał nam raport „Czy zasady wciąż się liczą? O odpowiedzialności w finansach i codziennych decyzjach” ponad 50 proc. Polaków chciałoby być docenianych za to, że spełnia swoje zobowiązania, nie tylko finansowe. To pokazuje, że liczą się dla nich zasady, budowanie ogólnej, społecznej odpowiedzialności i zaufania – ocenia Agnieszka Salach.
Zadłużenie wciąż powodem do wstydu
„Indeksy Finansowe” są opracowywane cyklicznie od 2022 roku na podstawie badań realizowanych na panelu Ariadna. Najnowszą edycję przeprowadzono w sierpniu 2026 roku wśród 1094 Polaków.
Zadłużenie nadal pozostaje tematem wywołującym dyskomfort. Długi za powód do wstydu uważa 38 proc. ankietowanych, wobec 40 proc. rok wcześniej. Jednocześnie 66 proc. respondentów przyznaje, że problemy ze spłatą zobowiązań mogą przytrafić się każdemu. Z kolei 81 proc. podkreśla konieczność regulowania swoich należności.
– Dzień bez Długów to inicjatywa, którą jako KRUK SA zapoczątkowaliśmy w 2009 roku. Ma ona zachęcić przede wszystkim do otwartej rozmowy na temat finansów. Ma również łamać tabu dotyczące zadłużenia, bo z naszych „Indeksów Finansowych” rok do roku, niezmiennie od 2022 roku, wynika, że kwestia ta wciąż wzbudza poczucie wstydu – podkreśla Agnieszka Salach. – Chcemy też zwrócić uwagę na to, że każdy z nas jest „cichym bohaterem”, który wykonuje ciężką pracę, aby opłacić swoje zobowiązania. Dla wielu osób być może jest to czymś naturalnym, nie zwracają na to uwagi, że rezygnują z różnego rodzaju przyjemności właśnie po to, żeby spiął się ich budżet domowy.
Polacy coraz mniej optymistycznie oceniają swoją przyszłość finansową
Tegoroczne „Indeksy Finansowe” wskazują na względną stabilizację sytuacji materialnej gospodarstw domowych. Ponad połowa respondentów (54 proc.) ocenia swoją kondycję finansową jako średnią. Pozytywną opinię wyraża 32 proc. badanych, natomiast 14 proc. uznaje ją za złą.
Wyraźnie pogorszyły się jednak oczekiwania dotyczące przyszłości. Odsetek osób spodziewających się poprawy spadł z 20 do 14 proc. Jednocześnie udział respondentów przewidujących pogorszenie sytuacji wzrósł z 20 do 26 proc. Pozostałe 60 proc. nie oczekuje istotnych zmian w swoich domowych budżetach.
– Jeżeli chodzi o ocenę kondycji finansowej budżetów domowych, to „Indeksy Finansowe” w tym roku pokazały nam pewną stabilizację. Polacy bardzo ostrożnie podchodzą do oceny swojej kondycji finansowej, co może wynikać z wciąż rosnących kosztów życia – podkreśla rzeczniczka prasowa KRUK SA. – Mamy oczywiście poduszki finansowe, ale nie są one znacznych rozmiarów. Największy odsetek Polaków odpowiada, że w momencie utraty źródła dochodu byliby w stanie ze swoich oszczędności utrzymać się przez około trzy miesiące. Tak odpowiedziało ok. 27 proc. respondentów.
Oszczędności wystarczające na kilka miesięcy
Zgromadzone rezerwy finansowe zapewniają Polakom zróżnicowany poziom bezpieczeństwa. W przypadku nagłej utraty dochodu 15 proc. badanych mogłoby utrzymać się bez pomocy bliskich lub zaciągania nowych zobowiązań przez około tydzień. Kolejne 16 proc. dysponuje środkami wystarczającymi na miesiąc.
Największa grupa respondentów, obejmująca około 27 proc., deklaruje możliwość pokrywania wydatków przez trzy miesiące. Oszczędności 16 proc. ankietowanych wystarczyłyby na pół roku. Taki sam odsetek mógłby utrzymywać się z odłożonych pieniędzy przez ponad 12 miesięcy. W porównaniu z 2025 rokiem udział tej ostatniej grupy zmniejszył się o 3 pkt proc.
Częściową poprawę widać natomiast wśród osób posiadających zaległości finansowe. Odsetek respondentów, którym oszczędności wystarczyłyby maksymalnie na tydzień, spadł z 46 proc. w 2025 roku do 27 proc. w 2026 roku. Więcej zadłużonych deklaruje obecnie możliwość samodzielnego utrzymania się przez dłuższy okres. Może to świadczyć o poprawie ich sytuacji materialnej w ostatnich miesiącach.
Edukacja finansowa zaczyna się w domu
Wyniki badania wskazują również na znaczenie nawyków wyniesionych z najbliższego otoczenia. Niemal połowa respondentów (49 proc.) przyznaje, że sposób zarządzania pieniędzmi przez rodziców i bliskich wpłynął na ich własne decyzje. Rok wcześniej podobną odpowiedź wskazało 53 proc. ankietowanych.
Zdaniem 47 proc. badanych każdy powinien samodzielnie rozwijać swoją wiedzę finansową. Tyle samo osób przypisuje odpowiedzialność za edukację w tym zakresie szkołom średnim, a 38 proc. wskazuje na rodzinę.
– Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym dysponują już swoją gotówką, więc jest to też pretekst do tego, żeby zacząć z nimi rozmawiać otwarcie na temat pieniędzy. Być może tutaj musi nastąpić zmiana pokoleniowa, dzięki której Jaś, który w tym momencie jest w przedszkolu, jako dorosły Jan będzie otwarcie rozmawiał o finansach – mówi rzeczniczka KRUK SA.
Wiedza finansowa Polaków pod coraz większą krytyką
Samoocena kompetencji finansowych systematycznie się pogarsza. W 2022 roku swoją wiedzę i umiejętności zarządzania domowym budżetem wysoko oceniało 35 proc. respondentów. W 2025 roku odsetek ten wynosił 29 proc., a obecnie spadł do 27 proc.
Jednocześnie udział osób deklarujących niski poziom kompetencji wzrósł w ciągu roku z 13 do 17 proc. Pomimo coraz bardziej krytycznej samooceny jedynie 26 proc. ankietowanych dostrzega potrzebę dalszej edukacji finansowej. To o 11 pkt proc. mniej niż w poprzedniej edycji badania.
– Polacy potrafią powiedzieć, co to są przychody i wydatki, w jaki sposób mogą oszczędzać. Natomiast jeżeli chodzi o bardziej skomplikowane kwestie – czyli między innymi jak obliczyć całościowy koszt kredytu, który chcemy zaciągnąć, czy ile odsetek będziemy musieli zapłacić, kiedy spóźnimy się z płatnościami, co wiemy o różnych instrumentach finansowych związanych z inwestycjami, między innymi w obligacje, akcje, fundusze inwestycyjne – to tutaj gorzej sobie radzimy – podkreśla Agnieszka Salach.
Największą pewność respondenci wykazują w zakresie podstawowych zagadnień. Dwie trzecie deklaruje znajomość pojęć dochodów i wydatków, a 53 proc. potrafi, według własnej oceny, zaplanować miesięczny budżet.
Znacznie większym wyzwaniem okazują się bardziej złożone kwestie. Umiejętność obliczenia całkowitego kosztu kredytu deklaruje zaledwie 19 proc. badanych. Wpływ inflacji na oszczędności potrafi ocenić 27 proc., natomiast zarządzanie portfelem inwestycyjnym nie sprawia trudności jedynie 8 proc. ankietowanych.
Co więcej, 13 proc. respondentów nie przypisuje sobie żadnej z analizowanych umiejętności finansowych. Rok wcześniej odsetek ten wynosił 9 proc.
Przeczytaj także: UE chce ułatwić podejmowanie pracy w innych państwach. Zmiany obejmą kwalifikacje i dokumenty ubezpieczeniowe
Źródło: biznes.newseria.pl
Last Updated on 16 listopada, 2026 by Aleksandra Fenikowska
