Raport: fake newsy i kryptowaluty budzą największe obawy użytkowników
Fake newsy, gromadzenie danych o użytkownikach internetu oraz kryptowaluty należą do zagadnień budzących obawy Polaków. Pokazuje to ogólnopolskie badanie Uniwersytetu Łódzkiego i Orange Polska. Wraz z rozwojem nowych technologii pojawiają się kolejne wyzwania etyczne. Coraz większe znaczenie mają również bezpieczeństwo informacji, przejrzystość algorytmów oraz odpowiedzialność za ich wykorzystanie.
Nowe technologie a wyzwania etyczne
Raport „Digital ethics – polscy konsumenci wobec wyzwań etycznych związanych z rozwojem technologii” przygotowali Uniwersytet Łódzki (UŁ) i Orange Polska (OP). Badanie przeprowadziła firma Minds & Roses w maju 2026 roku. Wzięło w nim udział 1000 dorosłych użytkowników internetu, w tym 52 proc. kobiet i 48 proc. mężczyzn. Osoby powyżej 41. roku życia stanowiły 63 proc. respondentów, a 60 proc. ankietowanych mieszkało w miastach.
Autorzy opracowania zauważają, że technologie stały się nieodłącznym elementem życia prywatnego i zawodowego. Ich powszechne wykorzystanie przynosi liczne udogodnienia, ale jednocześnie rodzi pytania dotyczące odpowiedzialności i granic etycznych.
– Liczba wdrażanych rozwiązań i aplikacji powoduje, że coraz częściej zatracamy granicę między tym, co przypisane jest człowiekowi, a co wynika z algorytmów i działań kreowanych w alternatywnej, wirtualnej rzeczywistości. (…) Niektóre aspekty życia czy aktywności zawodowej stały się łatwiejsze, a dystans pomiędzy usługami i możliwością ich nabycia znacząco skrócił. Pytanie, czy intensyfikacja emocji, doznań i działań nie daje ukrytych kosztów moralnych i czy mamy ich świadomość? – zastanawiają się autorzy raportu.
Pierwszą edycję badania przeprowadzono w 2020 roku, podczas pandemii COVID-19. Od tego czasu nastąpił dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji, szczególnie dużych modeli językowych. Jednocześnie użytkownicy coraz częściej korzystają z narzędzi wirtualnych i rozwiązań opartych na robotyce. Zdaniem badaczy zmiany te wpływają na sposób postrzegania technologii oraz związanych z nimi zagrożeń.
Fake newsy i ochrona danych największym źródłem obaw
Autorami badania są dr hab. Agata Rudnicka i dr hab. Janusz Reichel z Wydziału Zarządzania UŁ oraz Grzegorz Jarzyński i Monika Kulik z Orange Polska.
Z raportu wynika, że Polacy w kwestiach moralnych często kierują się własnym sumieniem oraz opiniami innych. Aż 74 proc. respondentów wskazuje na wspólne rozwiązywanie problemów. Z kolei 72 proc. uważa, że samodzielnie potrafi odróżnić dobro od zła.
Największe obawy związane z technologiami budzą fake newsy oraz gromadzenie informacji o zachowaniach internautów. Na te zagrożenia wskazuje 62 proc. ankietowanych. Rozprzestrzeniające się w internecie fake newsy stanowią jedno z najważniejszych wyzwań dla bezpieczeństwa informacyjnego użytkowników. Ponadto 54 proc. niepokoi brak kontroli nad własnymi danymi w sieci.
Nieufność dotyczy również rynku kryptowalut. Wśród osób korzystających z takich rozwiązań 28 proc. deklaruje poczucie zagrożenia. Głównym powodem jest niepewność co do uczciwości przedsiębiorstw zarządzających tymi aktywami.
Sztuczna inteligencja coraz powszechniejsza w codziennym życiu
Rozwój AI stanowi kolejny ważny obszar analizy. Obawy dotyczące zawodowego wykorzystania sztucznej inteligencji deklaruje 15 proc. badanych użytkowników.
Jednocześnie 41 proc. respondentów korzysta już z generatywnej AI. Kolejne 40 proc. słyszało o tej technologii, choć nie deklaruje jej wykorzystywania. Najbardziej rozpoznawalnym narzędziem jest ChatGPT, znany 77 proc. osób zaznajomionych z pojęciem sztucznej inteligencji. Polski model Bielik rozpoznaje natomiast 7 proc. ankietowanych.
– Generatywna sztuczna inteligencja przestała być teoretycznym konstruktem, a stała się realnym narzędziem służącym wypełnianiu obowiązków zawodowych oraz wspierającym codzienne decyzje – podkreślił rektor UŁ, prof. Rafał Matera, cytowany w materiale prasowym.
Wśród technologii od dawna obecnych na rynku największą popularnością cieszą się media społecznościowe, poczta elektroniczna oraz komunikatory. Powszechnie wykorzystywana jest również bankowość internetowa.
Badanie pokazuje ponadto zróżnicowane opinie dotyczące odpowiedzialności za bezpieczeństwo użytkowników. Zdaniem 41 proc. ankietowanych powinny odpowiadać za nie rządy państw. Firmy technologiczne wskazuje 40 proc. respondentów. Taki sam odsetek uważa, że każdy użytkownik musi samodzielnie dbać o swoją ochronę.
Najczęściej wykorzystywanymi urządzeniami pozostają smartfony i komputery. Z kolei młodsi respondenci częściej posiadają konsole do gier oraz korzystają ze streamingu muzyki.
Granice prywatności w cyfrowym świecie
Powszechność usług internetowych sprawia, że użytkownicy coraz częściej akceptują regulaminy i zgody bez szczegółowej analizy ich treści. Może to wpływać na świadomość konsekwencji związanych z udostępnianiem danych.
– W sieci nasza aktywność zawodowa i prywatna jest czymś tak zwyczajnym, że kolejne wyrażenie zgody, zaakceptowanie regulaminu czy zgoda na udział w badaniu są jedynie czystą formalnością – zaznaczyła dr hab. Agata Rudnicka.
Na rosnący wpływ zaawansowanych systemów informatycznych zwróciła również uwagę Monika Kulik z Orange Polska.
– Nasze życie jest w coraz większym stopniu związane z inteligentnymi systemami, zaawansowanymi algorytmami i autonomicznymi maszynami – stwierdziła.
– Coraz częściej one decydują, jaka oferta do nas dotrze, czy dostaniemy kredyt, monitorują stan naszego zdrowia i styl życia, mierzą poziom aktywności i kondycji fizycznej – dodała.
Zmienia się podejście Polaków do bezpieczeństwa technologii
Autorzy raportu zauważają, że granice akceptacji zachowań uznawanych za nieetyczne stopniowo się przesuwają. W porównaniu z 2020 rokiem wzrosła gotowość użytkowników do ustępstw dotyczących ochrony danych. Część respondentów jest skłonna zaakceptować większe ryzyko w zamian za atrakcyjniejszą ofertę komercyjną.
Jednocześnie zwiększyły się obawy związane z technologiami chipowymi, w tym wszczepianiem chipów ludziom. Większy niepokój budzą również nadmiar informacji w internecie oraz rozwój samochodów autonomicznych.
Zdaniem badaczy coraz większą rolę odgrywa nie tylko dostępność technologii, lecz także sposób jej wdrażania. Istotne staje się odpowiednie łączenie zaawansowanych narzędzi z kompetencjami pracowników oraz potrzebami użytkowników.
– Dostępność zaawansowanych modeli i narzędzi generatywnej AI coraz rzadziej stanowi zatem źródło przewagi konkurencyjnej. Znacznie większego znaczenia nabiera zdolność i umiejętność połączenia potencjału technologicznego z kompetencjami ludzi, przeprojektowaniem procesów i zasadami odpowiadającymi rzeczywistym praktykom użytkowników – podsumowali autorzy raportu.
Przeczytaj także: Małopolska szuka nowych impulsów wzrostu. Chce mocniej rozwijać technologie dronowe i dual-use
Źródło: naukawpolsce.pl
Last Updated on 5 listopada, 2026 by Aleksandra Fenikowska