Badanie: częstsze używanie substancji związane z większym obciążeniem psychicznym
Osoby częściej używające substancji psychoaktywnych, takich jak alkohol, konopie czy środki pobudzające, zgłaszały więcej trudności psychicznych. Problemy te były również silniej ze sobą powiązane – wynika z badania polskich naukowców. Zależności dotyczyły m.in. stresu, impulsywności i doświadczeń przypominających objawy psychozy.
Wyniki badania Marii Nalberczak-Skóry, Pauliny Bagrowskiej, Aleksandry Olechowskiej i Łukasza Gawędy ukazały się w październiku 2026 roku. Opublikowało je czasopismo „International Journal of Mental Health and Addiction”.
Naukowcy przeanalizowali związki między częstotliwością używania substancji psychoaktywnych a trudnościami psychicznymi i psychospołecznymi. Uwzględnili alkohol, konopie oraz stymulanty, takie jak kokaina, amfetamina i metamfetamina.
Wyniki pokazały, że osoby częściej korzystające z tych substancji zgłaszały więcej problemów psychicznych. Zależności między poszczególnymi trudnościami były również silniejsze niż w grupie osób nieużywających żadnej z badanych substancji.
Używanie substancji psychoaktywnych a zdrowie psychiczne
Badacze uwzględnili szereg czynników związanych ze zdrowiem psychicznym. Analizowali m.in. impulsywność, objawy psychopatologiczne, niedawne stresujące wydarzenia oraz trudne doświadczenia z dzieciństwa. Zwrócili również uwagę na tzw. doświadczenia psychotycznopodobne.
Są to nietypowe przeżycia przypominające niektóre objawy psychozy. Ich występowanie nie oznacza jednak samo w sobie schizofrenii ani innego zaburzenia psychicznego. Mogą obejmować nadmierną podejrzliwość, odnoszenie neutralnych zdarzeń do własnej osoby czy nietypowe odbieranie dźwięków.
Naukowcy zauważyli, że częstotliwość używania substancji wykazywała bardziej konsekwentne związki z doświadczeniami urojeniopodobnymi niż z zaburzeniami percepcji słuchowej.
W analizie wszystkich uczestników stwierdzili bezpośrednie powiązania statystyczne między doświadczeniami urojeniopodobnymi a używaniem alkoholu, konopi i stymulantów. Nie zaobserwowali natomiast podobnych zależności w przypadku nieprawidłowości percepcji słuchowej.
Doświadczenia psychotycznopodobne wykazywały również silne związki z innymi objawami psychicznymi, w tym depresją i lękiem.
Badanie objęło niemal 1200 dorosłych
W badaniu uczestniczyło 1196 osób w wieku od 18 do 51 lat. Naukowcy zbierali dane od lipca 2024 roku do stycznia 2026 roku za pomocą anonimowych ankiet internetowych.
Na podstawie deklarowanej częstotliwości używania substancji podzielili uczestników na trzy grupy:
- 308 osób – nieużywających żadnej z badanych substancji.
- 596 osób – używających substancji od jednego razu w roku do jednego razu w tygodniu.
- 292 osoby – deklarujące używanie substancji kilka razy w tygodniu lub codziennie.
Badacze wykorzystali analizę sieciową, aby lepiej poznać zależności między używaniem substancji a zdrowiem psychicznym. Metoda ta pozwala określić statystyczne powiązania między różnymi problemami.
Dzięki niej naukowcy mogli sprawdzić, jaką rolę w tych zależnościach odgrywają stres, impulsywność i inne trudności psychiczne. Analiza nie ograniczała się więc wyłącznie do związku między substancjami psychoaktywnymi a doświadczeniami psychotycznopodobnymi.
Częstsze używanie substancji a nasilenie problemów psychicznych
W grupie osób częściej używających substancji naukowcy zaobserwowali silniejsze powiązania między trudnościami psychicznymi i psychospołecznymi. Zależności te były wyraźniejsze niż wśród uczestników, którzy nie korzystali z żadnej z badanych substancji.
Nie stwierdzili jednak istotnej statystycznie różnicy w całej strukturze tych powiązań.
Dodatkowe analizy ujawniły, że charakter zależności zmieniał się wraz z częstotliwością używania substancji.
Wśród osób sięgających po nie rzadziej istotne związki z doświadczeniami psychotycznopodobnymi dotyczyły przede wszystkim stymulantów. Znaczenie miały także impulsywność, inne objawy psychopatologiczne oraz niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa.
Z kolei w grupie częstszego używania doświadczenia urojeniopodobne wiązały się ze wszystkimi trzema rodzajami substancji. Szczególną rolę odgrywały również inne objawy psychopatologiczne i niedawne stresujące wydarzenia.
Czy alkohol i narkotyki przyczyniają się do problemów psychicznych?
Autorzy badania podkreślają, że uzyskane wyniki nie pozwalają określić zależności przyczynowo-skutkowych.
Nie wiadomo, czy częstsze używanie alkoholu i narkotyków nasila trudności psychiczne. Możliwe jest również, że osoby doświadczające takich problemów częściej sięgają po substancje psychoaktywne.
Badacze nie wykluczają także wzajemnego oddziaływania obu zjawisk ani wpływu innych czynników.
Ich zdaniem częste używanie substancji może sygnalizować szersze obciążenie psychiczne. Dlatego ocena zdrowia psychicznego powinna uwzględniać nie tylko częstotliwość spożywania alkoholu czy używania narkotyków.
Ważne są również poziom stresu, impulsywność, inne objawy psychiczne oraz trudne doświadczenia życiowe.
Naukowcy wskazują na potrzebę dalszych badań
Autorzy zwracają uwagę na ograniczenia swojej analizy. Badanie miało charakter przekrojowy i opierało się na deklaracjach uczestników. Naukowcy nie wykorzystywali diagnoz klinicznych.
Oznacza to, że wyniki pokazują współwystępowanie określonych zjawisk, ale nie pozwalają ustalić kierunku zależności między nimi.
Zdaniem badaczy potrzebne są dalsze analizy obejmujące dłuższy okres obserwacji. Mogłyby one pomóc lepiej zrozumieć, jak używanie substancji psychoaktywnych wiąże się ze zmianami zdrowia psychicznego.
Przeczytaj także: Dr Maliszewski o pierwszym zabiegu wspierającym leczenie alzheimera: to początek drogi
Źródło: naukawpolsce.pl
Last Updated on 26 października, 2026 by Aleksandra Fenikowska