Mikroplastik może przenosić chemikalia, patogeny i geny oporności na antybiotyki
Mikroplastik nie tylko zanieczyszcza środowisko, ale też przenosi inne szkodliwe substancje i mikroorganizmy. Na jego powierzchni mogą gromadzić się m.in. metale ciężkie, trwałe związki organiczne, patogeny oraz geny oporności na antybiotyki – ostrzegają naukowcy z Chin.
Mikroplastikiem określa się niewielkie cząstki tworzyw sztucznych obecne już praktycznie we wszystkich ekosystemach. Mogą znajdować się w wodzie, glebie i powietrzu, przemieszczać między nimi, a także przenikać do organizmów, w tym człowieka.
Na łamach pisma „Energy & Environment Nexus” badacze z Jiangxi Agricultural University przeanalizowali dotychczasowe badania dotyczące roli mikro- i nanoplastiku w przenoszeniu różnego rodzaju zanieczyszczeń. Zwrócili uwagę, że powierzchnia tych cząstek może wiązać obecne w otoczeniu substancje, dzięki czemu mikroplastik staje się ich nośnikiem.
Dotyczy to np. trwałych zanieczyszczeń organicznych, takich jak niektóre pestycydy, substancje przemysłowe oraz produkty uboczne spalania, a także metali ciężkich.
Mikroplastik w łańcuchu pokarmowym
Szczególne znaczenie ma to wtedy, gdy mikroplastik zostanie połknięty przez zwierzę. Związane z nim zanieczyszczenia mogą uwolnić się w przewodzie pokarmowym, przez co stają się łatwiej dostępne dla organizmu. Zjawisko to bywa określane jako efekt konia trojańskiego.
To, co dzieje się później, zależy od wielkości połkniętych cząstek. Większe fragmenty mikroplastiku pozostają przede wszystkim w obrębie przewodu pokarmowego, ale najmniejsze, zaliczane do nanoplastiku, mogą przenikać przez bariery biologiczne i wraz ze związanymi substancjami docierać do innych części organizmu, np. wątroby, śledziony czy mózgu.
Autorzy publikacji zauważyli, że mikroplastik może transportować nie tylko związki chemiczne. Jego powierzchnię szybko zasiedlają także mikroorganizmy, tworząc warstwę określaną jako biofilm. Cała społeczność drobnoustrojów związana z cząstkami plastiku nazywana jest plastisferą.
W takich skupiskach mogą znajdować się również mikroorganizmy chorobotwórcze oraz zawierające geny oporności na antybiotyki. Biofilm zapewnia im dobrze chronione środowisko, a bardzo bliski kontakt pomiędzy bakteriami może sprzyjać przekazywaniu genów oporności na leki.
Dwie strony medalu: chemiczna i biologiczna
Zdaniem naukowców chemiczna i biologiczna rola mikroplastiku mogą się wzajemnie wzmacniać. Zanieczyszczenia obecne na jego powierzchni mogą bowiem wpływać na skład zasiedlających ją mikroorganizmów i sprzyjać tym lepiej przystosowanym do niekorzystnych warunków. Z kolei rozwijający się biofilm zmienia właściwości powierzchni plastiku, co ułatwia wiązanie kolejnych substancji.
Duże znaczenie ma również to, co wcześniej działo się z samą cząstką plastiku. Pod wpływem promieniowania słonecznego, tlenu, zmian temperatury czy mechanicznego ścierania jej powierzchnia stopniowo się zmienia. Starszy, zwietrzały mikroplastik może dzięki temu inaczej wiązać substancje chemiczne niż świeżo powstałe cząstki.
Naukowcy zaznaczyli jednak, że dokładne określenie znaczenia opisanego zjawiska w rzeczywistym środowisku wymaga dalszych badań. W wielu doświadczeniach stosuje się bowiem stosunkowo wysokie stężenia mikroplastiku i zanieczyszczeń oraz krótkie okresy ekspozycji, podczas gdy w naturze organizmy mogą mieć z nimi kontakt przez miesiące lub lata.
– Mikroplastiku nie należy traktować jako odizolowanego zanieczyszczenia. Może on wchodzić w interakcje z substancjami chemicznymi i mikroorganizmami, transportować je między różnymi elementami środowiska, a w określonych warunkach nasilać ich oddziaływanie – podsumował Jingliang Shi, jeden z autorów publikacji.
Przeczytaj także: Niskie wyniki hemoglobiny mogą wiązać się z krótszym życiem
Źródło: naukawpolsce.pap.pl
Last Updated on 15 września, 2026 by Krzysztof Kotlarski