Polska pionierem w rozwoju terapii komórkowej TIL

Polska pionierem w rozwoju terapii komórkowej TIL

Terapie komórkowe należą do najnowszych kierunków rozwoju metod leczenia nowotworów. Narodowy Instytut Onkologii (NIO) jako pierwszy ośrodek w Europie Środkowo-Wschodniej prowadzi prace nad rozwojem przeciwnowotworowej terapii TIL, wykorzystującej limfocyty T naciekające guz. O postępach poinformował PAP prof. Piotr Rutkowski z NIO.

Innowacyjna metoda przeciwnowotworowej terapii komórkowej uzyskała już rejestrację w Stanach Zjednoczonych. W Europie Środkowo-Wschodniej prace nad jej rozwojem prowadzi obecnie wyłącznie Narodowy Instytut Onkologii.

Taką informację przekazał prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.

Terapia TIL – nowy kierunek w leczeniu nowotworów

Metoda TIL wykorzystuje własne limfocyty T pacjenta, które naukowcy izolują z fragmentów pobranych z guza nowotworowego. Komórki te potrafią już rozpoznawać nowotwór, dlatego specjaliści namnażają je w warunkach laboratoryjnych. Następnie podają je choremu w znacznie większej liczbie, aby zwiększyć ich zdolność do zwalczania komórek nowotworowych.

– Są to limfocyty, które nauczyły się już rozpoznawać komórki nowotworu. Dlatego namnaża się je w laboratorium, a następnie podaje choremu w znacznie większych ilościach, dzięki czemu mogą one skutecznie niszczyć nowotwór – tłumaczył prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków NIO.

Eksperci instytutu otrzymali grant na rozwój tej metody u pacjentek z rakiem jajnika. Planują również sprawdzić jej zastosowanie w leczeniu innych nowotworów.

– Planujemy ją również wykorzystać w leczeniu raków skóry i w czerniaku – powiedział prof. Piotr Rutkowski.

Terapie komórkowe CAR-T i rozwój zaplecza badawczego

Narodowy Instytut Onkologii przygotowuje się także do opracowywania kolejnych rodzajów terapii komórkowych. Wśród nich znajduje się CAR-T, jedna z najbardziej rozpoznawalnych metod immunoterapii nowotworów.

Technologia ta wykorzystuje genetycznie zmodyfikowane limfocyty T pacjenta. Dzięki odpowiednim zmianom komórki układu odpornościowego rozpoznają określone antygeny obecne na powierzchni komórek nowotworowych.

– Jest coraz więcej badań, które dowodzą, że CAR-T może dawać dobre wyniki również w leczeniu nowotworów litych, nie tylko w nowotworach układu krwiotwórczego, jak białaczki czy chłoniaki – tłumaczył specjalista.

W NIO funkcjonują już laboratorium i oddział zajmujące się rozwojem terapii komórkowych. Ich pracami kierują dr Justyna Marynowska i dr Katarzyna Kozak. Placówka działa zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP). Oznacza to przestrzeganie rygorystycznych standardów jakości oraz kontroli procesu przygotowywania produktów terapeutycznych.

– Budujemy też miejsce dla chorych, którzy będą otrzymywać terapie komórkowe. Potrzebne są do tego specjalne warunki, takie jak dla pacjentów, którym przeszczepiany jest szpik. To jest na pewno przyszłość w leczeniu nowotworów – mówił prof. Piotr Rutkowski.

Koniugaty przeciwciało–lek w walce z nowotworami

Kolejnym obiecującym kierunkiem rozwoju onkologii są koniugaty przeciwciało–lek (ADC). Coraz więcej badań klinicznych dostarcza dowodów na skuteczność tej technologii w wybranych wskazaniach.

Specjaliści określają koniugaty mianem „koni trojańskich”. Rozpoznają one określony antygen na powierzchni komórki nowotworowej, a następnie łączą się z nim. Dzięki temu mogą dostarczyć lek cytotoksyczny bezpośrednio do komórki.

– To jest bardzo obiecujące podejście. Na ostatnim kongresie ESMO (Europejskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej) po raz pierwszy pokazano stworzoną przez chińskich badaczy terapię ukierunkowaną na białko B7-H3, które jest obecne między innymi na komórkach wielu mięsaków – powiedział prof. Piotr Rutkowski.

Badania objęły pacjentów z kostniakomięsakiem, rzadkim nowotworem kości. W jego leczeniu od około 30 lat nie odnotowano znaczących postępów.

Naukowcy sprawdzili działanie koniugatu zawierającego przeciwciało skierowane przeciwko białku B7-H3 oraz lek cytotoksyczny. Terapię zastosowano u chorych, u których standardowe leczenie nie zatrzymało rozwoju nowotworu.

– Okazało się, że podawanie koniugatu (przeciwciało przeciw B7H3 z lekiem) pacjentom, u których doszło do postępów choroby w trakcie standardowej terapii, po raz pierwszy pozwoliło istotnie wydłużyć ich przeżycie wolne od progresji nowotworu, a prawdopodobnie też przeżycie całkowite. To jest coś niesamowitego – ocenił prof. Piotr Rutkowski.

Narodowy Instytut Onkologii planuje prowadzić badania nad podobnymi rozwiązaniami we współpracy z Politechniką Warszawską.

Międzynarodowa współpraca w badaniach onkologicznych

Zespół prof. Rutkowskiego współpracuje z zagranicznymi ośrodkami naukowymi nad nowymi metodami leczenia czerniaka oraz mięsaków. Jednym z obszarów wspólnych działań jest terapia neoadjuwantowa, stosowana przed operacją.

– Mamy np. współpracę z konsorcjum zespołów naukowych zajmujących się leczeniem neoadjuwantowym nowotworów. Jest to leczenie skojarzone, okołooperacyjne, które ma zwiększyć skuteczność metod chirurgicznych w terapii pacjentów z chorobą nowotworową – tłumaczył specjalista.

NIO rozwija również nowoczesne metody leczenia okołooperacyjnego pacjentów z rzadkimi nowotworami. Przykładem są pionierskie badania zespołu prof. Rutkowskiego nad łączeniem radioterapii z immunoterapią u chorych na mięsaki.

Istotną rolę odgrywa także współpraca naukowa w Europie Środkowo-Wschodniej.

– W dziedzinie badań ściśle współpracujemy też w naszym regionie, czyli w Europie Środkowo-Wschodniej. Obecnie zasiadam na przykład w radzie naukowej Narodowego Instytutu Raka w Wilnie (Litwa). To jest bardzo ważny dla nas kierunek, aby rozwijać współpracę nie tylko z Europą Zachodnią – ocenił prof. Piotr Rutkowski.

Prof. Piotr Rutkowski wyróżniony tytułem FASCO

Profesor otrzymał prestiżowe wyróżnienie Fellow of the American Society of Clinical Oncology (FASCO). Amerykańskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ASCO) przyznaje je osobom szczególnie zaangażowanym w działalność organizacji i rozwój onkologii. Docenia w ten sposób również inicjatywy służące poprawie opieki nad pacjentami.

ASCO należy do najważniejszych organizacji onkologicznych na świecie. Zrzesza specjalistów zajmujących się diagnostyką, terapią oraz badaniami nad nowotworami. Towarzystwo wspiera rozwój wiedzy medycznej i edukację lekarzy. Uczestniczy także w opracowywaniu standardów postępowania oraz upowszechnianiu wyników najnowszych badań naukowych.

Tytuł FASCO stanowi szczególną formę uznania dla członków organizacji. Otrzymują go osoby, które przez lata aktywnie i dobrowolnie angażują się w realizację jej misji.

Przy ocenie kandydatów ASCO stosuje system punktowy. Uwzględnia m.in. pracę w strukturach towarzystwa, udział w komitetach i grupach eksperckich oraz działalność na rzecz środowiska onkologicznego.

Wyróżnienie podkreśla nie tylko doświadczenie zawodowe, lecz przede wszystkim osobisty wkład w rozwój międzynarodowej społeczności medycznej. Tytuł ma charakter dożywotni.

Działalność prof. Rutkowskiego na rzecz światowej onkologii

Prof. Piotr Rutkowski specjalizuje się w chirurgii onkologicznej, szczególnie w leczeniu czerniaków oraz mięsaków tkanek miękkich i kości. Jest autorem licznych publikacji naukowych i uczestniczy w międzynarodowych projektach badawczych.

W Narodowym Instytucie Onkologii kieruje Kliniką Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków. Pełni również funkcję Pełnomocnika Dyrektora ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych.

Jego działalność wykracza poza praktykę kliniczną i pracę naukową. W 2026 roku objął stanowisko przewodniczącego International Affairs Committee ASCO. Komitet odpowiada za rozwijanie międzynarodowej współpracy między środowiskami onkologicznymi. Wspiera także inicjatywy mające poprawić jakość opieki nad pacjentami w różnych regionach świata.

Nowi laureaci FASCO odbiorą oficjalne wyróżnienia 5 czerwca 2027 roku w Chicago. Uroczystość odbędzie się podczas sesji otwierającej doroczny kongres American Society of Clinical Oncology. Wydarzenie należy do najważniejszych międzynarodowych spotkań naukowych poświęconych onkologii.

Przeczytaj także: Polscy fizycy podejrzeli pracę soczewki oka


Źródło: naukawpolsce.pl

Last Updated on 20 listopada, 2026 by Aleksandra Fenikowska

Udostępnij
TAGS