Pomoc dla beneficjentów Czystego Powietrza. Sejm przyjął projekt ustawy bez poprawek
Sejm przyjął bez poprawek przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska projekt ustawy o pomocy beneficjentom programu „Czyste Powietrze”. Jak podało MKiŚ w komunikacie opublikowanym 8 października 2026 r., przepisy dotyczą osób fizycznych poszkodowanych w związku z realizacją programu.
Projekt przewiduje czasowe wstrzymanie dochodzenia należności, a po prawomocnym wyroku także zwolnienie z obowiązku zwrotu odpowiedniej części nierozliczonej zaliczki. Pomoc nie będzie jednak automatyczna. Beneficjent musi spełnić warunki określone w projekcie.
Skala problemu jest znaczna. Według szacunków przytoczonych przez resort sprawa może dotyczyć ponad 8 tys. rodzin, a wartość nierozliczonych zaliczek wynosi około 285 mln zł. W tej kwocie mieszczą się środki nienależnie pobrane przez wykonawców.
Pomoc dla beneficjentów Czystego Powietrza wymaga postępowania karnego
Warunkiem zawieszenia spłaty należności będzie wszczęcie postępowania karnego dotyczącego przestępstwa popełnionego przez wykonawcę lub osobę trzecią na szkodę beneficjenta. Przestępstwo musi mieć związek z realizacją umowy o dofinansowanie.
Samo postępowanie karne nie wystarczy. Poszkodowany musi także złożyć wniosek do właściwego WFOŚiGW o zawieszenie spłaty należności. Mechanizm wymaga więc łącznego spełnienia dwóch warunków:
- wszczęcia postępowania karnego dotyczącego czynu na szkodę beneficjenta,
- złożenia wniosku o zawieszenie spłaty do właściwego wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
Rozwiązanie ma czasowo chronić osobę, która nie może rozliczyć zaliczki wskutek działania wykonawcy lub osoby trzeciej. Wcześniejszy etap prac nad przepisami opisaliśmy w materiale o zmianach w Czystym Powietrzu i ochronie poszkodowanych beneficjentów.
Prawomocny wyrok może zwolnić ze zwrotu zaliczki
Zawieszenie spłaty i zwolnienie z obowiązku zwrotu to dwa odrębne rozwiązania. Pierwsze zależy od wszczęcia postępowania karnego i wniosku beneficjenta. Drugie będzie możliwe po prawomocnym wyroku sądu stwierdzającym winę wykonawcy lub osoby trzeciej.
Po takim wyroku beneficjent zostanie zwolniony z obowiązku zwrotu nierozliczonej zaliczki w zakresie odpowiedzialności wykonawcy. Oznacza to, że zwolnienie nie musi obejmować całej należności. Jego zakres ma odpowiadać części, za której nierozliczenie odpowiada wykonawca lub osoba trzecia.
Projektowane rozwiązania obejmują osoby fizyczne będące beneficjentami programu oraz ich spadkobierców, jeżeli znajdują się w trudnej sytuacji życiowej.
Odroczenie, raty i umorzenie jako rozwiązania dodatkowe
Projekt przyjęty przez Sejm przewiduje też tryb dla osób, którym podstawowe mechanizmy nie zapewnią skutecznej ochrony. Jeżeli inne rozwiązania zapisane w ustawie będą niedostępne albo nieskuteczne, zainteresowana osoba będzie mogła zwrócić się do właściwego funduszu o odroczenie terminu spłaty, rozłożenie należności na raty albo częściowe lub całkowite umorzenie należności.
Są to możliwości uruchamiane na wniosek, a nie powszechne zwolnienie wszystkich poszkodowanych z długu. Projekt różnicuje pomoc zależnie od sytuacji prawnej sprawy: od zawieszenia spłaty podczas postępowania, przez zwolnienie po prawomocnym wyroku, po dodatkowe formy ulgi, gdy pozostałe instrumenty okażą się niedostępne lub nieskuteczne.
Przyjęcie projektu przez Sejm bez poprawek oznacza przejście kolejnego etapu prac legislacyjnych. Na podstawie komunikatu MKiŚ nie można natomiast uznać, że opisane rozwiązania już obowiązują. Dla poszkodowanych najistotniejsze pozostają warunki uzyskania ochrony: wszczęte postępowanie karne, wniosek do właściwego WFOŚiGW oraz, w przypadku definitywnego zwolnienia z odpowiedniej części należności, prawomocny wyrok.
Przeczytaj także: Bony z butelkomatów będą ważne dłużej? Ministerstwo Klimatu chce zmienić zasady
Źródło: akademiaesg.pl
Last Updated on 12 października, 2026 by Aleksandra Fenikowska