
Największy polski teleskop optyczny wykonał pierwsze testowe obserwacje
Największy polski teleskop optyczny wykonał pierwsze testowe obserwacje astronomiczne. Instrument został zainstalowany na pustyni Atakama w Chile, w obserwatorium zarządzanym przez Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN.
Teleskop o średnicy zwierciadła 2,5 m na początku listopada ujrzał pierwsze światło, a także wykonał pierwsze zdjęcia nieba. To jeden z etapów przygotowań do regularnych obserwacji naukowych. Oficjalne uruchomienie teleskopu ma nastąpić w kwietniu 2027 r. – podano w komunikacie nadesłanym w środę przez Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN (CAMK PAN).
Instrument dołączył do zespołu teleskopów Obserwatorium Cerro Murphy, położonego na pustyni Atakama. To jedno z najlepszych na świecie miejsc do prowadzenia badań astronomicznych. Obserwatorium, którym kieruje prof. Grzegorz Pietrzyński z CAMK PAN, funkcjonuje na terenie Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO).
Sfinansowany z grantu ERC Synergy
CAMK PAN podało, że budowę teleskopu umożliwił grant ERC Synergy, a rozwój infrastruktury obserwatorium, a także jego wyposażenia naukowego wspiera Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Instrument ma zwiększyć możliwości badawcze polskiego obserwatorium.
– Pierwsze światło teleskopu o średnicy 2,5 metra ma dla nas znaczenie szczególne. Po niemal sześćdziesięciu latach możemy powiedzieć, że marzenie kilku pokoleń polskich astronomów wreszcie się spełnia. Jest to powód do dumy, ale przede wszystkim ogromna szansa dla polskiej astronomii. Dzięki determinacji prof. Grzegorza Pietrzyńskiego i jego zespołu oraz wsparciu krajowych i europejskich instytucji finansujących badania naukowe powstał nowoczesny teleskop, który będzie służył kolejnym pokoleniom badaczy – powiedział, cytowany w materiale prasowym, dyrektor CAMK prof. Rafał Moderski.
Polscy astronomowie zaczęli zabiegać o własny duży teleskop w latach 50. XX w. W 1968 roku, dzięki staraniom prof. Włodzimierza Zonna, zamówiono w niemieckich zakładach Zeissa teleskop o średnicy zwierciadła 2 m. Miał stanąć w Centralnym Obserwatorium Astronomicznym w okolicach Belska pod Grójcem. Otwarcie tej placówki planowano na rok 1973, w 500. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika. Jednak plan ten się nie powiódł – w 1970 r. zerwano kontrakt z Zeissem, a środki na budowę obserwatorium nigdy nie zostały przekazane.
Budowę teleskopu i jego kopuły umożliwił dopiero grant ERC Synergy, przyznany międzynarodowemu zespołowi kierowanemu przez prof. Pietrzyńskiego. Projekt UniverScale, realizowany w CAMK PAN, otrzymał dofinansowanie w wysokości ok. 15 mln euro. Teleskop jest najważniejszym elementem infrastruktury badawczej powstającej w ramach tego projektu.
Przeczytaj także: Sonda kosmiczna Vigil będzie wyposażona w polskie anteny
Źródło: naukawpolsce.pap.pl
Last Updated on 19 listopada, 2026 by Krzysztof Kotlarski
