Hantawirus pod lupą ekspertów

Globalna uwaga skupiła się na rzadkiej chorobie odgryzoniowej po tym, jak na statku wycieczkowym MV Hondius doszło do ogniska zachorowań. Choć sytuacja ta budzi zrozumiałe zainteresowanie, specjaliści z Emerging Pathogens Institute (EPI) uspokajają: hantawirus jest patogenem dobrze znanym nauce od dekad. Nie rozprzestrzenia się on tak łatwo jak wirusy układu oddechowego, a kluczem do bezpieczeństwa jest zrozumienie mechanizmów jego transmisji oraz szybka diagnostyka.

Historia i klasyfikacja patogenu

Warto wiedzieć, że hantawirus nie jest nowym odkryciem. Naukowcy zidentyfikowali go po raz pierwszy już w latach 50. XX wieku, podczas wojny koreańskiej. Jednak oficjalna klasyfikacja przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) nastąpiła dopiero w 1987 roku. Kolejnym przełomem był rok 1993, kiedy to ognisko w regionie Four Corners w USA pozwoliło zidentyfikować hantawirusowy zespół płucny (HPS).

Obecnie nauka dzieli te wirusy na dwie główne grupy:

1. Szczepy Starego Świata: Występują głównie w Europie i Azji, gdzie prowadzą zazwyczaj do gorączki krwotocznej z zespołem nerkowym (niewydolność nerek).
2. Szczepy Nowego Świata: Występują w obu Amerykach i mogą powodować ciężką chorobę płuc. Najbardziej niebezpiecznym szczepem jest wirus Andes, który jako jedyny wykazuje rzadką zdolność do przenoszenia się między ludźmi poprzez bliski kontakt.

Jak w rzeczywistości dochodzi do zakażenia?

Główną drogą zakażenia jest inhalacja. Ludzie zarażają się, wdychając aerozole powstałe z wysuszonych odchodów, moczu lub śliny gryzoni. Dzieje się to najczęściej w zamkniętych przestrzeniach, takich jak ładownie statków, piwnice czy kabiny, gdzie ruchy powietrza wzbijają zanieczyszczone cząsteczki. Co ważne, hantawirus przeżywa na powierzchniach tylko kilka dni, a ugryzienia przez gryzonie są uważane za niezwykle rzadkie źródło infekcji.

Eksperci podkreślają, że hantawirus nie jest tak lotny jak odra czy grypa. Z tego powodu ryzyko infekcji w dobrze wentylowanych i czystych miejscach jest minimalne. Zjawisko zaobserwowane na statku MV Hondius wynika najprawdopodobniej z faktu, że gryzonie mogą dostawać się na jednostki wraz z ładunkiem, a w zamkniętych systemach wentylacyjnych aerozole rozprzestrzeniają się łatwiej. Dlatego też profilaktyka opiera się głównie na eliminacji siedlisk gryzoni i wietrzeniu pomieszczeń.

Objawy, diagnostyka i śmiertelność

Rozpoznanie choroby bywa trudne, ponieważ jej wczesne sygnatury są niespecyficzne. Pacjenci początkowo skarżą się na:

• wysoką gorączkę i bóle mięśni,
• silne bóle głowy,
• nudności, wymioty oraz biegunkę.

W przypadku szczepów Nowego Świata choroba może jednak gwałtownie postępować, prowadząc do niewydolności serca lub płuc w ciągu zaledwie kilku dni. Śmiertelność różni się diametralnie w zależności od szczepu. Dla odmian Starego Świata wynosi ona od 1% do 15%. Z kolei dla szczepów Nowego Świata wskaźnik ten może sięgać nawet 50%. Ponieważ testy serologiczne (wykrywające przeciwciała) lub genetyczne mogą trwać od kilku dni do kilku tygodni, kluczowe jest monitorowanie objawów klinicznych.

Nowoczesne leczenie i rola technologii ECMO

Obecnie nie istnieje żaden zatwierdzony lek przeciwwirusowy dedykowany tej chorobie (badania nad nimi wciąż trwają). Leczenie opiera się więc na zaawansowanej opiece podtrzymującej. Naukowcy wskazują, że najskuteczniejszą metodą jest ECMO (pozaustrojowe utlenowanie krwi). Technologia ta czasowo przejmuje funkcje serca i płuc, co pozwala organizmowi przetrwać najtrudniejszy etap walki z infekcją.

Dzięki zastosowaniu ECMO na oddziałach intensywnej terapii, śmiertelność spada z 50% do około 20%. Lekarze zwracają również uwagę na precyzyjne zarządzanie płynami w organizmie chorego oraz bezwzględne unikanie sterydów, które mogą osłabić układ odpornościowy w kluczowym momencie. W rezultacie wczesna diagnoza i transport do dobrze wyposażonego szpitala są najważniejszymi czynnikami decydującymi o przeżyciu.

Przeczytaj także: Mózg buduje pamięć poprzez wycinanie połączeń

Opracowanie na podstawie: scitechdaily.com

Last Updated on 12 maja, 2026 by Karolina Bandulet