Mycie zębów zapobiega zapaleniu płuc

Codzienne mycie zębów może znacząco zmniejszyć ryzyko zapalenia płuc u pacjentów przebywających w szpitalu. Tak sugerują wyniki australijskiego badania zaprezentowanego na Światowym Kongresie Europejskiego Towarzystwa Mikrobiologii Klinicznej i Chorób Zakaźnych (ESCMID) w Monachium.

Szpitalne zapalenie płuc (ang. Hospital-Acquired Pneumonia – HAP) to infekcja dolnych dróg oddechowych występująca po co najmniej 48 godzinach od przyjęcia do szpitala. Jest to drugie najczęstsze zakażenie szpitalne. Wiąże się z dłuższym pobytem pacjenta w szpitalu, wyższymi kosztami opieki zdrowotnej i zwiększoną śmiertelnością, szczególnie w przypadku osób starszych.

Nowe badanie kliniczne HAPPEN przeprowadzili naukowcy z Avondale University (Australia). Objęło ono 8870 pacjentów dziewięciu oddziałów trzech australijskich szpitali w okresie 12 miesięcy. Wykazało, że poprawa higieny jamy ustnej może zmniejszyć ryzyko wystąpienia szpitalnego zapalenia płuc o około 60 proc.

To jedyne wieloośrodkowe badanie kliniczne tej wielkości przeprowadzone w warunkach szpitalnych w celu oceny wpływu szczotkowania zębów na zapalenia płuc.

Metodologia badania

Każdy szpital uczestniczący w badaniu podzielił uczestników na trzy grupy. Żadna z grup nie otrzymała żadnej interwencji przez pierwsze trzy miesiące badania. Po trzech miesiącach pacjenci z jednej grupy otrzymali pastę do zębów i szczoteczkę z napisem „Mycie zębów pomaga zapobiegać zapaleniu płuc” z jednej strony, i „Wyszczotkuj zapalenie płuc!” z drugiej. Szczoteczki zostały zaprojektowane ze specjalnym uchwytem dla osób o ograniczonej sprawności manualnej. Pacjenci otrzymali również kod QR prowadzący do materiałów edukacyjnych na stronie internetowej HAPPEN.

Po sześciu miesiącach druga grupa również otrzymała szczoteczki, a trzecia grupa po dziewięciu miesiącach. Oznaczało to, że wszyscy uczestnicy badania mieli możliwość mycia zębów przez ostatnie trzy miesiące badania.

Zespół badawczy zorganizował szkolenie z higieny jamy ustnej dla pielęgniarek oddziałowych i udostępnił im linki do profesjonalnych porad na swojej stronie internetowej. Zachęcano również pielęgniarki do przypominania pacjentom o myciu i nitkowaniu zębów oraz do pomagania tym, którzy mieli z tym trudności. Poza okresami interwencji tylko 15,9 proc. pacjentów myło zęby raz dziennie. W okresie interwencji 61,5 proc. pacjentów dbało o higienę jamy ustnej co najmniej raz dziennie – średnio 1,5 raza dziennie. Statystyki internetowe wykazały, że zarówno pacjenci, jak i pielęgniarki często korzystali z informacji na stronach HAPPEN w okresie interwencji.

Istotny i mierzalny wpływ

Mycie zębów wiązało się ze statystycznie istotną redukcją szpitalnego zapalenia płuc: wskaźniki zapadalności spadły ze standardowego 1 przypadku na 100 pacjentów do 0,41 przypadku.

Zazwyczaj przypadki szpitalnego zapalenia płuc powstają w wyniku przedostania się płynów z jamy ustnej lub gardła do płuc. Choroba jest częściej wykrywana u pacjentów, którzy nie są w stanie oczyścić jamy ustnej z wydzieliny.

Autorzy apelują o lepszą edukację, udostępnianie pacjentom szczoteczek i pasty oraz rozmowy na temat higieny jamy ustnej, aby zmniejszyć liczbę przypadków szpitalnego zapalenia płuc. Jak wyjaśnił prowadzący badanie prof. Brett Mitchell, zapalenia płuc powodowane są głównie przez własną mikrobiotę pacjenta, a nie mikroorganizmy pochodzące od innych osób. Dlatego też poprawa higieny jamy ustnej pomaga zmniejszyć liczbę niebezpiecznych patogenów w jamie ustnej.

Jak podkreślają komentujący wyniki australijskiego badania specjaliści, większość pacjentów szpitali nie myje zębów dostatecznie regularnie, tymczasem ta banalna czynność może potencjalnie nawet uratować im życie. Niektórzy mogą zapomnieć o zabraniu szczoteczki do zębów, inni zapominają o myciu zębów, nie czują motywacji lub fizycznie nie są w stanie tego zrobić. Personel medyczny rzadko kiedy wykonuje tę czynność za nich.

Przeczytaj także: Próchnica dotyczy zdecydowanej większości dzieci. Pilotażowy program ma pomóc w walce z problemem na etapie szkoły

Źródło: naukawpolsce.pap.pl

Last Updated on 23 kwietnia, 2026 by Krzysztof Kotlarski