Czy internet traci duszę? Nowe badania o AI
Czy globalna sieć traci swój unikalny charakter? Wspólne badania informatyków i socjologów z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside przynoszą niepokojące wnioski. Narzędzia takie jak ChatGPT czy Gemini coraz częściej zastępują tradycyjne wyszukiwarki internetowe. Serwują nam one błyskawiczne podsumowania oraz pięknie wygładzone odpowiedzi. W rezultacie zyskujemy ogromną szybkość i wygodę. Jednocześnie tracimy jednak coś wyjątkowo cennego, co definiowało ludzką twórczość przez ostatnie ćwierć wieku. Powszechnie wdrażane systemy AI drastycznie spłaszczają bowiem przekaz i odrzucają emocjonalną głębię tekstu. Profesor Vagelis Hristidis ostrzega wręcz, że sieć może przestać odzwierciedlać prawdziwą ludzką naturę.
Logika kontra ludzkie doświadczenie
Podczas międzynarodowej konferencji ACM Web Science Conference 2026 w Niemczech doktorant Md Taukir Azam Chowdhury zaprezentował twarde dowody na tę cyfrową zmianę. Zespół badawczy przeanalizował setki odpowiedzi na trudne, subiektywne pytania z gotowych baz danych. Naukowcy pytali maszyny i tradycyjne wyszukiwarki o bardzo kontrowersyjne tematy, na przykład o zakaz sprzedaży aut spalinowych czy głębokie reformy służby zdrowia w USA. W swojej analizie użyli klasycznego trójkąta retorycznego Arystotelesa, który obejmuje logos (logikę), ethos (wiarygodność) oraz pathos (emocje). Okazuje się, że autorzy stron internetowych sprawnie łączą wszystkie te trzy elementy. Opowiadają osobiste historie i powołują się na własne dylematy moralne. Maszyny opierają się z kolei niemal wyłącznie na chłodnej logice i suchej spójności faktów.
Różnicę tę widać doskonale w najprostszych codziennych sytuacjach. Kiedy szukasz przepisu na klasyczny koktajl Margarita, chatbot natychmiast wygeneruje poprawną recepturę. Jednak omijając profesjonalne blogi kulinarne, tracisz całą historię i pasję autora. Nie dowiesz się na przykład, że dany napój powstał przypadkowo w latach trzydziestych w Tijuana, gdy irlandzki barman sięgnął po niewłaściwą butelkę. Algorytmy bezlitośnie odfiltrowują takie detale, niuanse oraz anegdoty. Zastępują je mechanicznym, zunifikowanym szkieletem informacji.
Dlaczego maszyny nie potrafią rozmawiać
Te widoczne różnice w argumentacji wynikają bezpośrednio z konstrukcji nowoczesnych modeli językowych. Firmy technologiczne budują surowe systemy bezpieczeństwa oraz filtry zgodności (tzw. alignment). Te cyfrowe bariery celowo kierują odpowiedzi w stronę bezpiecznych, neutralnych komunikatów. Odciągają je z tego powodu od jakichkolwiek kontrowersji czy emocjonalnego języka. Profesor Kevin Esterling zauważa ciekawy fakt. Ludzie podświadomie myślą, że za poprawnym językiem zawsze stoi ludzki umysł. Tymczasem ChatGPT i Gemini tworzą niezwykle podobne do siebie teksty. Ich odpowiedzi brzmią niemal identycznie, przez co drastycznie zawężają naturalną różnorodność opinii dostępnych w sieci.
Warto dodać, że człowiek komunikuje się w zupełnie inny sposób. Ludzie podświadomie przewidują reakcje intelektualne i emocjonalne swojego rozmówcy. W naturalnym dialogu zachodzi stała, dwukierunkowa interakcja. Generatory AI nie potrafią tak myśleć o swoim odbiorcy. Tworzą jedynie ciągi słów na podstawie statystycznego prawdopodobieństwa i danych treningowych. Dlatego rozmowa z botem nie ma nic wspólnego z prawdziwym kontaktem z drugim człowiekiem.
Co stracimy w erze algorytmów
Konsekwencje tej rewolucji technologicznej mogą okazać się niezwykle dotkliwe dla całego społeczeństwa. Jeśli porzucimy klasyczne wyszukiwarki na rzecz streszczeń, utracimy kontakt z chaotyczną, ale głęboko ludzką debatą publiczną. Cyfrowe analizy są szybsze i bardziej wydajne. Są też jednocześnie bardziej płaskie i całkowicie pozbawione osobistego charakteru. Odcinają nas od moralnych i emocjonalnych doświadczeń, które od zawsze pomagały ludziom wzajemnie się rozumieć i budować kompromisy. Nowoczesne systemy AI dostarczają nam dziś jedynie mocno destylowaną wersję wiedzy, z której ucieka cała ludzka natura.
Przeczytaj także: Pracownik w erze AI. Nowy raport o wydajności
Opracowanie na podstawie: techxplore.com
Last Updated on 29 maja, 2026 by Karolina Bandulet