Jak uratować Europę? Globalna konkurencyjność unijnej gospodarki

Merytoryczną klamrę zamykającą tegoroczny szczyt stanowił panel „Jak uratować Europę? – Debata liderów”, który odbył się na zakończenie drugiego dnia XII edycji „Sustainable Economy Summit”. Dyskusja pokazała, że Europa znajduje się dziś w przełomowym momencie, a jej dalszy rozwój będzie zależał od zdolności do połączenia ambitnych celów klimatycznych z budową realnej przewagi konkurencyjnej.

Uczestnicy debaty wielokrotnie podkreślali, że jednym z największych wyzwań pozostają wysokie koszty energii oraz rosnące obciążenia regulacyjne. Wskazywano, że choć cele związane z dekarbonizacją pozostają słuszne i nieuniknione, tempo oraz sposób wdrażania nowych przepisów powinny uwzględniać realia funkcjonowania przedsiębiorstw i przemysłu. Bez zapewnienia konkurencyjnych warunków prowadzenia działalności Europa ryzykuje utratę części potencjału gospodarczego na rzecz innych regionów świata, dlatego niezbędne staje się wypracowanie bardziej pragmatycznych mechanizmów współpracy, od jakości której będzie zależało miejsce kontynentu w globalnym porządku gospodarczym nadchodzących dekad.

Finansowanie innowacji i weryfikacja założeń raportu Draghiego

Głęboką analizę strukturalnych problemów zainicjowało wprowadzenie do panelu przedstawione przez moderatora, prof. dr. hab. inż. Krzysztofa Pikonia z Politechniki Śląskiej, który zwrócił uwagę na pogłębiający się dystans innowacyjny dzielący Europę od USA i Chin, czego symbolem jest brak silnych podmiotów technologicznych oraz marginalna obecność unijnych uczelni w czołówce światowych rankingów akademickich. Odnosząc się do tych dysproporcji, Michał Kobosko, Poseł do Parlamentu Europejskiego reprezentujący grupę Renew Europe, ocenił głośny raport Mario Draghiego jako rzetelne podsumowanie znanych już barier rynkowych, a nie zbiór nowych odkryć. Eurodeputowany zauważył, że podczas gdy globalni konkurenci gwałtownie przyspieszają, Unia Europejska marnuje cenny czas na skomplikowane procesy deregulacyjne, próbując uprościć procedury, które sama wcześniej nadmiernie sformalizowała.

Z perspektywy operacyjnej wnioski te uzupełnił Zsolt Fekete z firmy Algotech Polska, wskazując na ułomność raportu Draghiego po stronie wykonawczej. Brakuje w nim konkretnego planu implementacji zmian oraz precyzyjnej hierarchii celów. Ekspert upatrywał też przyczyn dominacji amerykańskiego sektora technologicznego w odmiennym modelu finansowania – w USA startupy błyskawicznie pozyskują kapitał na skalowanie działań i dopiero na tej bazie budują sukces, podczas gdy europejski system obciąża innowatorów potężnymi kosztami na samym starcie, zanim jeszcze projekt zacznie generować stabilne przychody.

Problem ten ma jednak znacznie głębsze podłoże instytucjonalne i tożsamościowe. Prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, Dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR), przypomniał, że Unia Europejska z racji wewnętrznego zróżnicowania nie stanowi jednolitego organizmu na wzór Stanów Zjednoczonych, co utrudnia bezpośrednie porównania rynkowe. Dynamicznemu rozwojowi towarzyszą ponadto rosnące nastroje eurosceptyczne, co wymusza konieczność redefinicji wspólnotowych interesów. Szansą na zatrzymanie wypracowanej wartości wewnątrz granic są programy takie jak STEP (Strategic Technologies for Europe Platform). Wprowadzają one kluczową zmianę strukturalną – środki publiczne wydatkowane na badania z zakresu czystych technologii czy obronności muszą bezwzględnie pozostać i być rozwijane wewnątrz UE. Dotychczas bowiem Europa wykonywała fundamentalną pracę badawczą, jednak przez brak umiejętności skutecznego skalowania zyski z komercjalizacji tych odkryć uciekały poza granice kontynentu. Potrzebę rewizji unijnej polityki potwierdził dr hab. Bolesław Rok, Profesor Akademii Leona Koźmińskiego, wskazując, że Komisja Europejska straciła kontakt z realiami gospodarczymi. Ignorując głos większości przedsiębiorców wdrażających standardy środowiskowe, naraziła rynek na niepotrzebne wstrząsy, a utrzymujące się uzależnienie od paliw kopalnych dodatkowo zdestabilizowało unijny biznes.

Suwerenność technologiczna, realia przemysłowe i reforma ESG

Konsekwencje błędów regulacyjnych ze strony Brukseli uderzają bezpośrednio w tradycyjne sektory wytwórcze, które nie są w stanie konkurować w obecnym otoczeniu prawnym. Iwona Pik, Prezes Zarządu Krosno Glass, zilustrowała to przykładem masowych upadłości w sektorze szklarskim, który pod wpływem kosztów operacyjnych został niemal całkowicie wypchnięty poza granice UE. Kontynent pozbawił się tym samym bazy produkcyjnej, ustępując na rzecz azjatyckich potęg oferujących tani produkt masowy, a polskie zakłady zdołały przetrwać wyłącznie dzięki elastycznemu skierowaniu sprzedaży na rynki pozaunijne.

W odpowiedzi Michał Kobosko przyznał wprost, że unijna suwerenność technologiczna obecnie nie istnieje, a ratunkiem dla rynku powinno być wprowadzenie twardych preferencji dla firm europejskich w zamówieniach publicznych. Postulował także przyspieszenie prac nad jednolitym „28. reżimem prawnym”, umożliwiającym rejestrację firmy w UE w 48 godzin i jej swobodne działanie we wszystkich krajach członkowskich, z pominięciem 27 odrębnych legislacji krajowych. Z kolei Radosław Kietliński, Doradca Zarządu w Totalizatorze Sportowym, zwrócił uwagę na chaos komunikacyjny płynący z Brukseli i trudności z zachowaniem ciągłości programów, powołując się na przykład walki z szarą strefą hazardową. Jego zdaniem tylko bezkompromisowe mechanizmy (takie jak systemowe blokowanie płatności) przynoszą stabilne efekty.

Ważnym punktem debaty była redefinicja systemu raportowania ESG, który powszechnie krytykuje się za nadmierną biurokrację i generowanie wysokich obciążeń finansowych. Profesor Bolesław Rok wskazał, że sposób wdrażanie tych przepisów przez Unię był wadliwy i obarczył średnie firmy wysokimi kosztami bez wcześniejszej edukacji rynkowej. Zaznaczył jednak, że samo zarządzanie ryzykiem środowiskowym i społecznym to domena dojrzałego biznesu, która gwarantuje stabilność operacyjną oraz otwiera dostęp do tańszego kapitału. Obrony idei odpowiedzialności społecznej podjęła się Iwona Pik, argumentując, że prokliencka strategia oparta na ESG to jedyna droga do wyróżnienia się na tle konkurencji cenowej ze strony dostawców z Chin. Radosław Kietliński dodał, że rzetelne raportowanie dostarcza zarządom bezcennej wiedzy operacyjnej o obszarach wymagających naprawy, a Zsolt Fekete przypomniał, że nawet wymuszona sprawozdawczość ostatecznie napędza innowacje i oszczędności, czego doskonałym i zyskownym dowodem jest powszechna rezygnacja z dokumentacji papierowej.

Dystrybucja środków publicznych i strategiczne rekomendacje dla Europy

Te procesy modernizacyjne blokuje jednak skomplikowana dystrybucja funduszy publicznych. Prof. Jerzy Małachowski wyjaśnił, że o ile finansowanie startupów przebiega sprawnie, o tyle duże projekty przemysłowe wymagają skomplikowanych weryfikacji. NCBR analizuje rocznie od 2 do 4 tysięcy wniosków i troska o finanse publiczne nie pozwala na pochopne skracanie procedur, choć instytucja stale dąży do upraszczania ścieżek przy jednoczesnej głębokiej cyfryzacji urzędów.

W podsumowaniu paneliści wskazali decyzje niezbędne ich zdaniem do uzdrowienia sytuacji i przywrócenia stabilnego wzrostu. Profesor Bolesław Rok wezwał do porzucenia złudzeń o jednolitości kulturowej Europy i precyzyjnego lokowania innowacji, których tak bardzo potrzebujemy. Jerzy Małachowski wskazał na cyfrowe narzędzia wymiany informacji i zacieśnianie współpracy międzynarodowej, a Radosław Kietliński zaproponował stworzenie ogólnounijnego programu local content, który pomógłby zidentyfikować realny potencjał produkcyjny państw członkowskich. Zsolt Fekete uznał za fundament przyszłości wprowadzenie edukacji z zakresu sztucznej inteligencji od 13 roku życia oraz wspólny europejski projekt poszukiwania alternatywnych źródeł energii. Bez stabilnego zasilania rozwój technologii nie będzie bowiem możliwy, a to właśnie on zdefiniuje, jak trwale rozwinie się globalna konkurencyjność Europy.

Dyskusję poprowadził prof. dr hab. inż. Krzysztof Pikoń, Prodziekan Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki oraz Kierownik Katedry Technologii i Urządzeń Zagospodarowania Odpadów, Politechnika Śląska. W panelu udział wzięli: Zsolt Fekete, Prezes Zarządu, Algotech Polska; Radosław Kietliński, Doradca Zarządu, Totalizator Sportowy; Michał Kobosko, Poseł do Parlamentu Europejskiego reprezentujący grupę Renew Europe; prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, Dyrektor, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju; Iwona Pik, Prezes Zarządu, Krosno Glass oraz dr hab. Bolesław Rok, Profesor w Katedrze Przedsiębiorczości i Etyki w Biznesie, Akademia Leona Koźmińskiego.

Najważniejsze wnioski oraz komentarze liderów biznesu, administracji i ekspertów, którzy współtworzyli XII edycję Sustainable Economy Summit, można obejrzeć w relacji wideo dostępnej pod tym linkiem.

Przeczytaj także: Różnorodność w zarządach a efektywność biznesowa

Last Updated on 16 czerwca, 2026 by Karolina Bandulet